Pfì 2331 .P4 Copy 1 2331 EMMAWUEtiS ALTARI 4 E SOCIXSTATE JESU py 1 li SIVE LINGUA LATINA LIBER QVARTUS. lìn Mìxxa Stutrio^onim Societatfó 5J^*«* ( PERMISSU SUPERIORUM. p GEOIÌGtOFOLÌ, I>. C. TYPIS 8AMUELIS S. RIJVD. 1831. X »:f 3,^^^ '0 / • • • • • • • • •• ••• ••• • ••• ••••• • • • •. • • • • • • PROOSIIIUM DE X.ITTX:RIS AO S7Z.X.ABIS. TJ ROSODIA est, quae ex syllabarum accen- *- tu & quantitate, rectam vocum pronuntia- tionem docet. Sic dieta a rcpo^ id est ad ; & ojòt^ cantus, Syllabae fiunt vel ex una, vel ex pluribus litte- ris ; ut I, et runt, Litterae partim sHnt vocales, ^artim consonan- tes. Vocales sunt, a, e, i, o, u, y, E^ vocalibus fi- unt sex diphthongi ;e, au, éi, eu, ok, yi; uipras- mium^ aururn^ /lei, Europa^ pcena^ Harpyia. Con- sonantes in mutas & semivocales dividunlur. Mutae sunt octo, b, o, d, g, k, p, a, t. Semivocales itidem octo, f, l, m, n, r, s, x, z» Ex quìbus quatuor sunt liquidse, l, m, i^, it. F, praeposita liquidis l & r, vim habet mutae. Duae, X & z, sunt duplices, hoc est, valent duas consonantes ; x, cs ; z, ds. H, Sitne littera, an ads|)ir«tionis nota, dùbium controVersumque est. I, Inter duas vocales posità, consOnans est atque àuplex I valet ; ut Major^ pejor, Veteres i gemi- ^abant, Maijor^ aijo. Maija. I & V cum vocalibus praeponuntur; easquecom- primunt, fiunt consonantes; ut janua^jecury conjicio^ jocus^ judex : Vates^ velox^ vita^ vox^ vultus. Jota Graecorum numquam est consonans : quare 4 DE SYLLABARUM in lason^ Tamhus^ laspis^ & caeteris, quae plan^ sunt Graeca, prima vocalis est. Jod apud Hebraeos semper consonans est, cum vocalibus praeponitur; ut Jesus^ Joannes^ Jacobus : itaque qui haec atque alia ejusdem generis nomina, per J consonantem efferunt, optime quidem pro- nuntiant ; qui vero per vocale m, Graecos imitantur. V post Q, litteram semper liquescit, ut Jlqua^ concoquo ; at post o & s modo liquescit, ut im- gua^ anguis^ suadeo^ suavh^ modo integra est su- amque vim retìnet, ut Exiguus^ snus. ' Literae liquescunt, cum vim roburque vocalis aut consonantis amittunt. Syllabse partim breves^ partim longas^ partim com-. munes. QYLLAB^E, quas temporibus metimur, aut sunt ^ breves, aut longae, autcommunes. Tempus est spatium intervallumque, quo syl- laba pronuntiatur. Syllaba brevis ex uno tem- pore atque spatio constat, ut ccmicido \ longa, ex duobus ; ut concido, Communis est quae in versa tum brevis, tum longa esse potest, quales sunt pri- ores in Mas^ Cyclops ; mediae in tmebrEC^ phare- tra. Nulla vocalis apud Latino» perpetuo brevis aut longa est. Apud Graecos s et o, quae e et o breve valent, perpetuo sunt breves, ^ & co, quae e & o longum valent, semper sunt longae, ut mediae syl- labae in Ercmus^ Idolum- DIMENSIONE. 5 CAPUT I. Praecepta Univermlia de Syllabarum brevitate ac longitudine, I. De vocali ante vocalem. Vocalem breviant, alia subeunte, Latini, Produc, ni sequitur r, Fio, et nomina Quintae, Quae geminos casus E longo assumit in Ei. Verum e corripiunt Fldeique, speique, Reiqtte, lus commune est Vati ; producito AHus, Alterìus brevia; Pompei et caetera produc. Protrahiturque Efieu ; sed Io variatur et Ohe. Nomina Graecorum certa sine lege vagantur; Quaedam etenim longis, cea Dia, Chorea, Platea:, Quaedam etiara brevibus, veluti Symphonia, gaudent. X70CALIS ante vocalem in Latinis dictionibus ^ brevis est; ut Puer^fuit^ rtcit. Vi-RG. Disce puer virtutem ex me, verumque laborem. EXCEPTIO I. Fio I habet longum, nisi sequatur r ; ut Fiebam^ fiam. JuvEN. Fient ista palam, cupient et in acta referri. Si R sequatur, breve est ; ut Fierem^ fi^i/^j con- fieri. , ViRG. Confieri possit, paucis, adverte, docebo. EXCEPTIO II. Interrogandi ac dandi casus quintae declinati- onis E ante i producunt; Diei, speciei ; praeter Rei^ spei^fidei, HoRAT. Ventum erat ad Vestae, quarta jam parte diei. EXCEPTIO III. Genitivus in lus habet i longum in soluta ora- tione ; in Carmine tum breve, tum longum ; ut Unius., illius ; praeter Merius^ quod ubique i hav bet breve, Alius vero longum. 6 DE SYLLABARUM ViRG. Unius ob noxam et furias Àjacis Oilei. HoRAT. Nullius addictus jurare in verba magistri,. ^ EXCEPTIO IV. Cai'^ Pompei, Vultei\ & si qui sint simileà vocandi casus, penultimam habent longam, Mart. Quod peto dà. Cai' : non peto Consilium. OviD. Accipe Pompei* deductum Carmen ab ilio. 0/ie 8f Io interjectio, priorem habent commu- nem. Mart. Ohe jam satis est, Ohe libelle. Sii.. Quaqùe ferebatur ductor Sidonius, Io Conclamant. Mart. Rursus Io magnos clamat tibi Roma triumphos. Io liiachi filià, quamvis frequentius vocalem an- te vocalem producat, apiid Ovid. tamen, in epis^ Hy permnèstf £e ad Linum corripitur. Quae libi causa fugàe est ? Quid Io fretà longa peì*erras ? APPENDIX I. Grseca multa vocalem ante vocalem longam ha- bent , ut Aer^ Jlchaia, Achehous, agea, via in navi ; Aonides, Chorea, Clio, Cytherea, Darius, Elegia ; £nj/o, id est, Bellona; Laertes et a ^ao? com- posita, Laomedùn, JMenelaus ; Latous ; Oreades^ Deae montium ; Panchaia, platea ; pareas, serpen- tis nomen; Threieius, Taygetus, mons; ^ "^^y- gete^ Agenoris filia ; Troas, Troius^ ^fi, Chorea^ Platea, Maìea, J^ereis, Dsedaleus, gra» pMum, Diana, interdum a Poetis còrripiuntut. ViRG. Pars pédibus plaudent choreas, et carmina dicuiìt. Horat. Purae sunt plateae, nihil ut medìtantibUs obst^t. Sttàt. Accipit extemplo. Male» de valle resurgens, Notum iter ad Thebas. Claud. Lasci vas doctum fallerè I^ereidas. OViD. Quid digitis Opus est gràphiufti lassare tenendo ? ViRG. Constiterant sylva alta Jovis, lucusque Dianae. Eoos et Eom^ cunì mòdo per t, modo per tj a Graecis scripta inveniantur, compi vel produci possunt, DIMENSIONE. ^ Prof. Si ve illam Hesperiis, sive illam ostendat Eois, IQ'ret et Eoos, uret et Hesperios. Quse apud Grsecos per diphthougum st 55cribiin- tur, apud nos modo per i longum efferuntur; in Mexandrìa^ ^ntiochia^ brcmum^ idolitim^ Thalia, xenodochiunij &c modo in e etiamlongum conver- tuntur; JEneas^ conopeuniy gynaeceum^ odeum^ plou- tea^ &c. Nonnumquam, soluta diphthongo, f in ^ muta- tur, quod E longum valet * ut Cytherea^ Cythe- reia ; Elegia^ Elegeta. OviD. Exigit indicii memoretìi Cythereia poenàBfi: Idem. Flebilis indignoa Elegeia solve capillos. APPENDIX II. Idea^ AndrtMs^ pMlosophia^ symphoniaj etyiìio- logia^ orthographia^ et alia quam plurima, vocalem ante vocalem corripiunt; licet eadem nomina. acuta penultima, multi (more Graecojum) pronun- sfeient. HoBAi^. Ut gratas mter mensas symphonia discors. Quamvis accusativi Graeci in ea ab bus fere semper correpti legantur ; reperies tamen apud Virgilium in Idomenea et Rionea extendi. Prseceptum IL De Diphthongis* IHphthongus longa est in Graecis atque LatÌBÌe. Prae brevia, si compositum Yocalibus anteit. . TlIPHTHONGUS longa est, tam in Graecis '^ quam Latinis dictionibus ; ut JEneas^ Melibaus^ ViRG. Miratur molem ^neas, magalta quondam.. Idem. O Meliboee, Deus 9Qbi»^«cqtia,^U. 8 DE SYLLAEARUM EXCEPTIO. Prsepositio Prx composita, cum vocalem pras* cedit, brevis est; ut Pvdeustus^ prseeo^ prasacutus. ViRG. Stipitibus duris agitur sudihusve praeustis. Statius tamen lib. 6 Thebaìd. dixit. « Praemia cum vacuus, dominopraeìret Arion. Prdeceptum III. De Positione. Vocalis longa est, si Consona bina sequatur, Aut duplex, aut i Vocalibus interjectum. 'V'OC ALES ante duas consona:) tes, vel unam du- * plicem, vel ante 1, seguente alia vocali ejusdem dictionis, longa est positione ; ut Terra^ AraxeSj Gaza^ majora^ Troja, Lue. Sub juga jam Seres, jam barbarus isset Araxes. ViRG. Sacra, suosque tibi commendat Troja penates.. Idem. Sicelides MusaB, paulo majora ctinamus. EXCEPTIO. Bijugus^ quadrijugus^ et reliqua a jugo compor sita, vocalem ante i corripiunt ViRG. Interea bijugis infert se Leucagus albis. Idem. Centum quadrijugos agitabo ad flumina currus. APPENDIX I. Si altera consonans fuerit in fine praecedentis dictionis, altera in principio sequentis, vocalis ni- hilominus longa erit; ut Jlt pius: a longum est positione duarum consonantium t et p, quamvis sint iu diversis dictionibus. ViRG. At plus ^neas, per noctem plurima volvens. APPENDIX II. Si utraque consonans, aut duplex, fuerit in prin- cipio sequentis dictionis, fere nihil praecedentem vocalem brevem juvabit. DIMENSIONE. 9 OviD. In solio Phcebus claris lucente smaragdis. ViRG. Jam medio apparet fìuctu nemorosa Zacynthos. LucAJV. Talem fama canit tumidum super aequora Xeft xem. Lucente, nemorosa, aequora, ultimas habent breves, licet duae eonsonantes, aut una duplex sit in principio se^uentium dictionum. Praeceptum III. De liquescentibus. Si mutam liquidamqire simul brevis una pr«ivit. Contrahit Orator, variant in Carmine Vates. "I/'OCALIS brevis ante mutam et liquidam ejcn^. * dem dictionis, in Carmine communis est, at in soluta oratione perpetuo corripitur; ut Volucris^ Cyclops. OviD. Et primo similis vòlucri ^ fnox vera volucrb. Virò. Ignarique via, Cyclopum allabimuf oris. Id£M. " Vastosque ab rupe Cyclopas. APPENDIX I. Necesse est praecedere mutam, sequi liquidam, alioqui syllaba non liquescit; ut patris: deinde vocalem natura brevem esse, nam vocalis natura longa numquam liquescit ; ut matriè, Agnoscitur aùtem syllaba brevis saepe ex quantitate nomina^ tivi ; ut Calaber, Cantaher, Pater, a natura breve habent, quod accentus doeet, vel exempla Poeta* rum ; quaré in Calabro, Cantabro^ Patre, a natura breve liquescit; at mluber, mater, ater, producunt penultimam, quare haec in salubre, rnatre, atrum^ numquam corripitur. Ubi baec regula usui nou est, accentus usui erit, aut exempla Poetarum. — Nam quse accentu corripiuntur, natura brevia sunt ut Tenebrae^ latebrae, jpharetra, cerebrtm : quae piw B 10 DE SYLLABARUM ducuntur, natura longa; ut Amhulacrum^ delu- hrum^ ventilabrum^ volutabmm. Item quse brevia reperiuntur apud Poetas, sunt natura brevia, ut Jltrox. APPENDIX II. Necesse est etiam ut muta et liquida ad sequen- tem vocalem spectent. Quocirca abluo^ obruo^ su- blevOj adnitor^ & caetera ex bis praepositionibus composita, numquam primam corripiunt, quia mu- ta ad praecedentem vocalem pertinet. Composita tamen ex re ; ut rejlecto^ re/reno^ refringo^ reclu- do^ reprimo^ primam ssepius corripiunt, quam pro- ducunt; quia muta ad sequentem vocalem refer- tur. APPENDIX III. M et N, raro liquescunt, idque in Graecis dic- tionibus dumtaxat ; ut Tecmessa^ Cygnus^ Terap- nse^ tchneumon. SiL.. Ecce ihter prìmos Terapnaeo a sanguine Clausi. Mart. Delectat Marium si perniciosus Ichneiimon. Praeceptum IV, De Praeteritis dissyllabis. Praeterita assumunt primam dissyllaba longam. ' Sto, Do, Scindo, Fero, rapiunt, Bibo, Findo, priores. 'PRETERITA dissyllaba habent priorem loja- ^ gam ; ut veni^ vidi^ vici, ViRG. Venit summa dies, et ineluctabile tempns. Idem. Quos ubi confertos audere in praelia vidi. Id£m. Contra vivendo vici mea fata superstes. EXCEPTia Stetij dedij scidi^ tuli^ bibi^ fidi^ a findo^ corri- piunt primam. nJMENSIONE, 11 Mart. Dixit, & ardentes avido bibit ore favillas. LucAN. Abscidit, & medias fecit sibi littora terras. Viro. Diffidit, & multa porrectum extendit arena. APPENDIX. Compositum àbscidi^ cum a Ccedo descendit^ produci! mediam; ai scindo corripit. LucAN. Abscidit impulsu ventorum adjuta vetustàs. Idem. Abscidit nostrae multum sors invida laudi, Mart. Abscidit vultus ensis uterque sacros. Prseceptum V, De praeteritis geminantibus primam syllabam. Proeteritum geminans primam, breviabit utramque. Ut Parto, peperi, vetet id nisi consona bina. Cfl?do cmrfi7 habet longam, ceu Pedo, secundam. I^UM prima syllaba praeteriti geminatur, eadem ^et secunda,l3revis est, ut Cecini^ tetigi. Viro. Tityre te patulae cecini sub tegmine fagi. EXCEPTIO. Excipiuntur Cecidi a casdo^ Pepedz a pedo^ in quibus secunda longa est ; ut & in iis, in quibus duae consonantes sequuntur; ut Cucurrij tetendi. JuvEN. Ebrius ac petulans, qui nullum forte cecidit. Prasceptum VI, De supinis dissyllabis. Cuncta supina volunt primam dissyllaba longam. Jlt Reor et Cieo, Sero et Ire, Sinogf; Linoq^; Do, Queo, et orla Ruo, bretriabunt rite priores. mJPINA duarum syllabarum habent priorein *^longam; ut Visum^motum, ViRG. Terribiles visu formae, Letumque, Laborque» \ò» Quos ego .... ged motos prestat componere fluctus. 12 DE SYLLABARUIV^. EXCEPTIO. A reor ratum^ a sevo satum^ a do datum^ a dea citum^ a lino litum^ ab eo itum^ a ruo rutum^ a queo >quihim^ a smo situm^ supina dissyllaba primaiini cor- ripiunt. ViRG. Nos abiisse rati, et vento petiisse Mycenas. Idem. At non ille, satum quo te mentiris, Achilles. Val. Flac, Vulnus, et extrema sonuit cita cuspide cas»'' sis. OviD. Hicsìtus est Phaeton, currus auriga paterni. APPENDIX I. Citum a cieo secunriae conjugationis, priorem trevem habet ; unde Concitus, excitus^ penultima brevi. Viro. Altior ìnsurgens, & cursu concitus Heros. OviD. Nec fpuitur somno visfilantibus excita curìs. ' Citum vero a eia quarti ordinls, priorem produ- cit; unde Concitus^ excitiis^ penultima longa. LucAN. Unde ruunt toto concita pcricula mundo. Idem. Rupta quies populis, stratisque excita Juventus. EXCEPTIO II. Ut^onunc HcMruitum supino, priscis sseculìs ru tum fecit ; unde composita, Dirutunij erutum^ ob- rutum, OviD. Diruta sunt aliis, unì mihi Peri^ama restant. ViRGii.. Nec mihi cum Teucris ullum post eruta bellum Pergama. APPENDIX III. Statum videtur priorem habere communem: inde enim status^ us\ & statuii a, wm, priore brevi oriuntur; et comnosita quae per i efferuntur, ipsum corripiunt; ni prriestitum» OviD. Hic statudin caelo multos permansit in annos.^ Ipeae. Mus^((ùid a Fastis non stata sacra petis ì DIMENSIONE. 13 Inde etiam staturus^ constatiirus^ et qusB 'per a efFeruntur, idem producunt. LucAN. Tunc 5es immenso pjacuit statura labore. - Mart. Constatura fuit Megalensis purpura centum^ Prceceptum VIL De Supinis pollysyllabis. Utum producunt pollysyllaba cuncta supinf^ • Ivi praeterito semper producitur ITUM. Caetera corripes in ITUM quaecumque supina. OUPINAin TUM pollysyllaba, prsecedente u ha*- ^bent penultiinam longam; ut Solutiim^argutum^ indutum, &c. ViRG. Lumina rara micant, sorano vinoque soluti. Item in itum a paeteritis in ivi, ut Cnpivi^ cupi- tum ; petivi^ petitum ; condikim a condio, OviD. Exul eram, requiesque mihi, non fama petita est> Supina in itum a prseteritis in ui dissyllabum per u vocalem, caeteraque supina in itum habent penultimam brevem ; ut Monui^ monitum ; tacui^ iacitum ; creditum. ViRG. Discite justitiam moniti , & non temnere Divos. Idem. Quiste, magne Cato. tacitum, aut te, Cosse relin- quat ? Praeceptum VIIL De Derivai is. Derivata patris naturarti verba sequuntur. Mobilis & Fomes, Laterna, ac Regula, Sedes, Quamquam orta e brwibus^ gaudent producere pri-' mam. Corripiuntur Arista^ Vadum, Sopor, atque Lu- cerna; JVata licei longis. Usus te^ plura docebiP^ 14 DE SYLLABARUM ERIVATA sequuntur naturam eorum, a qui- bus derivantur; ut Legebam^ legam^ lege^ legi- to prima brevi, quia oriuntur a praesenti, lego^ legis^ CU] US prior itidem brevìs est. Legeram^ legissem^ legero^ legisse prima longa, quia a praeterito legi nascuntur, cujus prior etiam longa est. jlratrum^ simulacrum^ ambulacrum^ lavacrum^volu labrum^ involucrum penultima longa quia a supinis aratum^ simulatum^ ambulatumflavatum^ volutatum^ mz;oZifc^iimdeducun tur, quorum penultima similiter longa est. Reditus^ exitus^ introitus^ aditus^ initus penulti- ma correpta, quia supina, unde fiunt, eamdem ha- bent brevem. EXCEPTIO. • Multa, qu9e suae originis naturam non sequuntur. usu assiduaque Poetarum lectione sunt discenda : cujusmodi sunt Fomes^ mobilisi laterna^ regula^ se- des^ quseprimam habent longam, cum verba/oveo, moveOy lateo^ rego^ sedeo^ a quibus proficiscuntur^ eamdem corripiant. Item Litura a lino^ Tegula a tegOj Macero a macer, Lex Ugisi a lego^ Regna d,rego^ Secius a secus^ Vox vocis ^vocalis Sfvocijeror^ a voco^ HumorSf humanus ab huniìis^ JVonus a no- vem^ Stipendium a stipe, Contra Lucerna^ arista^ sopor^ vadum^ primam corripiunt, cum verba li^ceo^ areOy sopio^ vado^ a quibus declinantur, eamdem producant. Item Curii' lis a curru^ Vitium a mto, Fragor Sf fragUis a frango^ Odium ab odi^ Bubulcus a bubus. DIMENSIONE. 15 Praeceptum IX. De Compositione. Légem Simplicium retinent Composta suorum, Vociilem licet aut diphthongum syllaba mutei. Dejero corripies cura Pejero et Innuba^ nec non Proìiuba, Fatidicum, et sociós cum Semisopìtus. Queià etiam JVihilum^ cum Cos:nitus, Jlgnitus, haerent. Longa IrììòecilluSy verbumque Anìbitus amabit. /COMPOSITA brevitatem vellongitutlinem sim- ^ plicium sequentur. In Perlego^ relego^ e ante g brevis est, quia in simplici lego etiam corripitur. In praeterito per- legi, relegi producitur, quia in simplici legi itidem longa est. Attigi^ concidi^ diffidi^ ebibi^ rescidi^ i litteram habent brevem, quia in simplicibus eadem vocalis , corripitur; Tetigij cecidi a cado^ ^c. Oblitum^ insitum^ circumdatiim^ desitum penulti- mam ob eamdem causam habent brevem : nani a litiim fit oblitunij <^c. Quantitas simplicium servatur in compositis, quamvis vocales mutentur. Sic Concido^ excido^ incido^ occido^ recido^ a cadOy penultimam corripi- unt : Eligo^ seligo^ a lego. Centra Concido^ excido^ incido^ occido^ recido. a crtrfo, eamdem producunt : sic Allido a laodo^ Ex- quiro^ reqidro^ a quxro^ Obedio^ obedis^ ab audio. ViRG. Occidit, occideritque sinas cum nomine Troja. JuvEN. Occidit miseros crambe repetita magistros. H^c a simplicibus longis orta corripiuntur. DejerOj pejero^ a juro ; Pronuba., innuba., a nur- bo ; jyialediais., caussidicuSy veridicus., fatidicus^ a dico ; SemisopituSy a sopitus ; JVihilum; ex m et hilum; Cognitum^ et agnitum a uotunài*^ 16^ DE SYLLABARUM Imbecillus^ a Iaculo descendens, secundam ton- gam habet. JlmbituSj »ecuudum Priscianum a supino pro- ducto, secundum alios a correpto proficiscitur. Comiiibium a nulo secundam syllabam habet cooìmunem. ¥iRG. Hect©ris Andromacbe Pyrrhin' connubia serva8.r^ Idi:m. Connubio jimgam stabili proprianique dicabo, Prwceptum X. De Praepositione in campositipne. Longa A, DE, E, SE, DI ; praeter Dirimo atque Disertu^* Sit RE breve : at Refert a Res producilo semper. Corripe prò Graecum, sed produc rite Latinum. Contrahe, quas Fundus, l^\tgio, JVeptisq, J\eposque, Et FestuSy Fari, Fateor, Fanumque crearunt. Hisce Profecto addes, pariterque Procella, Protervus, Atque Propago genus. Propago protrahe vitis. Propino varia, verbtim Propago, Profiindo, Propulso, Procurro, Propello, Proserpina junge. Corripe ab, et reliquas, obstet nisi consona bina. 4 E, DE, DI, SE, longa sunt ; ut Amitto^ eruni- ^^9 j30, deduco^ diripio^ separo. ViRG. Amissos longo socios sermone requirunt. Idebt. Deducunt socii naves, etlittora complent. Idem. Tergora diripiunt costis, et viscera nudant, EXCEPTIO. Dirimo et Disertus Di corripiunt. ViRG. Cede Deo. Dixitque et praelia voce diremit. Mart. Quod tam grande sophos clamat tibi turba togata» Idem. Non tu Pomponi, coena diserta tua est. Refert Bi Refero corripitur: cum significat iì) terest^ producitur. Viro. Neque enim numero comprendere refert. Pro praepositio brevis est apud Graecos, i Propontis \ longa apud Latinos, ut Proveho. DIMENSIONE. 17 OviD. Misit in has si quos longa Propontis aquas. ViRG. Provehimur portu, terraeque urbesque recedunt. EXCEPTIO. Verum corripiuntur Profundns^ profiigus^ pró^ nepos ^ proneptis^ profestus^ profari^ profiteor^ prò* JanuSj profedo^ procella^ protervus^ & propago^ cumgenus significat; u^m propago^ cum advites rcfertur, producitiir. LucAN. Qiiam prior affatur Pompeii ignava propago. ViRG. pressos propaginis arcus. Proficiscor 8f propero huc non pertinent; viden- tur enim simplicia. Propino^ propago verbum, propulso^ procvrro^ propello^ Sf Prosperpina^ primam habent commu- nem ; profundo^ rarissime earndem producit. Praepositiones ab, ut abeo\ ad, ut adoro ; ajjte, ut antefero ; circum, ut circumago^ in, ut inuro ; feB, ut oheo ; per, ut perimo ; sub, ut subeo ; su- per, ut siiperaddOy corripiuntur. JuvEN. Circumagat madidas a tempestale cohortes, Aliquando sequente consonante praepositionife consonans abjicitur, eadcm quantitate servata.— Hi ne aperio^ omitto^ et operio primam etiam cor- ripiunt. OviD. Aprilem mémorant ab aperto tempore dictum. HoRAT. Quod petiit, spernit ; repetit, quod nuper omisit. Prof. Hinnulei peUis tatos operibat amantes. Prceceptum XL De A, E, I, Y, et o, m coÉtipositione- Produc A semper, composti parte priore : At sitnuì E, simul i, ferme br emare memento. Nequidquam produc, Nequando, Venefica, Nequarr;. Nequaquam, Nequis sociosque ; Videlicet adde?. Idem ìnascidetmi proditc, et Siquis, Ibidem. * C 18 DE SYLLABARUM Scilic^t, et Bigae, Tibicen, Ubique ; Quadrigse, Bimus, Tantidem, Quidam, et composta Diei. QI prior pars compositi a vocali termine- ^ tur, producitur; ut Trano^ traduco^ trado, — Sin autem e, fere brevis est ; Liquefado^ tepefa- cio^ cremefacio^ shipefacio^ nefas^ trecenti, Harefacio^ patèfacio^ rarefio^ longa etiam repe- riuntur; ut & liquefacio apud Ovid. libr. 9. Meta- iiiorph. fab. 3 et tepefacio apud CatuUum. ViRG. Flammarumque globosliquefactaque volveresaxa. Idem. atro tejjeìacta cruore. JuvEW. Credebant hoc grande nefasj et morte piandum. EXCEPTIO. Excipe JS^equiSj nequa^ nequod,^ nequam^ nequi- tia^ nequaquam^ nequidquam^ nequando^ videlicety venefica^ semodius^ Selibra tamen corripitur a Mar- tiale. ViRG. Nequa meis esto dictis mora ; Jupiter hac stat. Ovid. Barbara narratur venisse venefica tecum. Mart. Et thuris piperisque tres selibrse. Sì prior pars compositionis in i vel y desinai, corripitur; ut Omnipotens^ caussidicus^-tubicen^ melilotus^ biceps^ triceps^ bicorpor^ tricorpor'^ tnciis- pis^ et similia ; Polydorus^ &c. ViHG. Tum pater omnipotens, rerum cui summa potestà?. Mart. Carpere caussidicus fertur mea carmina. OvxD. Pars thyma, parsrorem, pars meliloton amat. Virg. Nam Polydorus ego, &c. EXCEPTIO. I longum habent ibidem^ ubique^ idem pronomen masculini generis, nam neutrius breve est, Bigas^ quadrigas^ siqiiis^ siqua^ siquod^ scilicet ; ilicet^ ti- bicen,, meliphyllonj Trinacria^ bimus,, trimiis^ qua- drimus,^ tandidem^ quivis,, quidam,^ quilibet^ bidutim,, triduuYìiy caeteraque composita ex dies^ meridies^ quotidie^ ^c. DIMENSIONE. 1 J) Mart. Difficilis, facilis, jucunclus. aceibus es idem. Ide.m. Si totus libi triduo legatur. Idkm. Inter tepentes post mcricliem buxos. Quatriduwn^ corripitur interdum ; ut & qìio'i- dianus a Catullo. Ubicwnqiie., (Vequentius i Ijabet breve. Mart. Qui teciim cupis esse meos ubicr.mqiic libellos. Ovidius tamen produxit ; Ferver ubicuinque est, &.c. Ubivis el ubilibet produci solent. Parricida et matricida produxit Ausoni u?. De Oin compositione. Grxcum o micron prima composti corripe parte r ^i^isya prodiices^ partem dum claiidit eamdtm. O Latium in variis brcviat vel protrahit iisns. f\ IN Graecis dictionibus, priorem compositi ^^ partem claudens, corripitur; ut Cymotlioe^ Garpophoriis^ Argonauta, Mart. Sìecula Carpophorum Caesar, si prisca tulissent, Jam nullum monstris orbe fuisset opus. Idem. Non nautas puto vos, sed Argonautas. EXCEPTIO. Quae per o mega scribuntur, longa sunt: ut geometra., Minotaurus^ lagopus : nec plura facile invenias, quibus utantur Latini. ViRG. Minotaurusinest, Veneris monumenta nefandae. Mart. Si meus aurita gaudet lagopodo Flaccus. O in Latinis dictionibus compositis partim pro- ducitur, ut Alioquin^ quandoque ; partim cor- ripitur, ut Quandoquidemj ìiodie^ duodenus^ <^c. Viro. Dicite, quandoquidem in moUi consedimus herb9. Horat. Indignor, quandoque bonus dormitat Homerus, 20 DE INCREMENTO ■CAPUt IL De Sing'ulari Nominis Incremento. § I. Quid sit incrementum. ^I Genitiviis singularis par faerit Nominativo *^syllabarum numero, nuUumerit incrementum; ut JWusa^ musse ; Dominus^ Domini. Sin longior fuerit, tum penultima genitivi incrementum erit, qu9e in omnibus casibus utriurque numeri semper genitivi quantitatem servat ; ut Sermo^ sermonis, ^ermones^ sermonibus^ ubique o longum est. Praeter Bobiis^ ubi o producitur, quamvis in ge- nitivo singulari corripiatur Bovis, APPENDIX. /(fer, suppellex^ et composita ex caput litteris ps finita, duDlici augentur incremento : itiìieris ; su- pellectilis ; hiceps^ bicipitis, § II. Incrementum Prim^ et Secundas Deolina- tionis, Casibus obliquis vix crescit Prima ; Secunda Corripit incrementa; tamen producit Iberi. Jk Incrementum primae declinationis nullum est, ■^ nisi apud Poetas; ut Jlulai^ Pictai, quod longum est. ViRG. Aulai ih medio libabant pocula Bacchi. Incrementa secundoe declinationis corripiuntur i ut J\Iiser^ miseri; vir^ viri; satur^ saturi» ViBG. Non ignara mali miseris succurrere disco. Pjersius. inter pocula quaerunt Romulidae saturi, quid dia poemata narren t. NOMINUM. 21 EXCEPTIO. IhcY^iberi^ penultimam habct longam, et ex eo compositum Celtiber., Celtilcri. LucAj?f. Interea demitis Cassar remeabat Iberis. Mart. Vir Celtiberis non taceride gentibus. De genitivo in lus crescente dictuni est supra, § III. Incrementa tertiae Declinationis. Nominis a crescens, quod flectit Terlia, Iononius genilivus oris, quem neutra dedere, Corripitur : propri-a huic junges : ut JYestor et Hector. Oy, nris, mediosque gradus ex tende : sed Arhos, Ho'ur composta, Lepus, Memor et Bos, Compos et impos^^ Corripe : Cappadocem, Allobrogem, cum Prcecoce, et Ods, Ops. Verum produces Cercops, Hydropsque, Cyclopsque. 1^ Tncrementum singultire tertioe declinationìs "^ in Latinis nominibus longum est; ut Sol^ vox^ velox^ Victor^ ros^ flos^dos^ cos^tiro^ cus- tos OviD. Règia Solis erat sublimibus alta columnis. EXCEPTIO I. Grseca in On, quas in obliquis habent O micron, corripiuntur ; ut Philemon^ Palemon^ Sindon. Agamemnon^ lason^ Amazon^ et multa alia, quse usu discenda sunt. ViRG. Pulsant et pectis bellantur Amazones armis. La:tini interdum is litteram omittunt; ut Mace- do^ Macedonis ; Brito^ Vasco^ Saxo^ Pepo^ Aga- memno^ Britones apud Martìal. 1. ii penultima prò- ducta reperies ; ut et Vectones lib. 4 et Axones lib. 7, apud Lucanum. Stat. Conclamant Danai, stimulatque Agamemno vo- lentes. Quss vero per . mega scribuntur, longa sunt ; ut Sinoriy spado^ mango^ agon^ Sidon^ quod et NOMINUM. 26 lib. 8. Silius semel corripuit, Solon^ Lacon^ Si- cyon^ &c. Duo variantur, Orion et JEgeon. EXCEPTIO IL Genitivus in Oris, a iiominibus Latinis neutris, penultimam habet brevem ; ut Marmar^ ebur^ cor- pus : ador^ quod raro declinatum ìnvenitur, com- munem. Sed 05, oris^ et comparativi gradus, ut mapis majoris^ &c. incrementum longum habent. Ex oi(yv; «soè $* composita, ut Tnpus^ 4'C. item memor^ arbovj lepus^ bos^ compos et impos^ corri- piuntur. ViRG. Sic vos non vobis fertis aratra boves. EXCEPTIO III. Corripìuntur etiam Cappadox^ Allobrox^ Pras- cox ; et quae consonantem habent ante s ; ut Scrobs^ ^thiops^ CecropSj Dolops : praeter Cyclops, cer- cops^ hydrops. Mart. Cappadocem saevis Antistiùs occidit oris. ViRG. Hic Dolopum manus, hic saevus tendebat Achilloe, OviD. Tela reponuntur manibus fabricata Cyclopum. u U brevia incrementa feret : sed casus in URis, Udis et UTK ab us Recto producitur^ et Fur, Lux, Pollux. Brevia Iniercus^we, pecusqt/e, Ligus^we. Incrementum tertise declinationis breve est; ut JVLurmur^ furfur^ turtur, Dux^ Ligus^ eipecus^ intercus^ cum Prsesule^ tur- tur, ViRG. Magnanimosque duces, totiusque ex ordine genti s. EXCEPTIO. Interrogandi casus udis, uris, et utis a nomi- u 2o i>E INCREMENTO lìlbiìs in US, penultimam habent longam ; ut Palus, paliidis ; incus ^ incudis ; tellus^ telluris ; virtus^ virtutis : itera /^er, furis^ cura cseteris obliquis : itemque Pollux^ lux^ et frugis a nominativo frux inusitato. YiRG. Quid domini facient, audent cum talia fures. TiB. Luce sacra requiescit humus, requiescit arator. § IV. Ve Plurali nominis incremento, sEnultima genitivi vel dativi pluralis numeri di- citur incrementum plurale, cum uterque ca- sus longior est nominativo ejusdem numeri; ut Musas^ Musarum\ Jlmho^ amborum^ amhoìms\ Quij quorum j quihus : Res^ rerum^ rebus, A, E, I, O, U. Pluralis casus, si crescit, protrahat A, e, Atque o, Corripies i, u; verum excipe Bubus. m A E, O, incrementa multitudinis, longa sunt; -^^^ ut Quarum^ harum^ ambabus ; Rerum^ rebus; Horum^ quorum, OviD. Cumtamen a turba rerum requieverit harum. ViRG. At Capys, et quorum melior sententia menti. Et Y incrementa multitudinis corripiuntur ; ut Quibus, tribuSj mentibus^ lacubus^ verubus. ViRG. Montibus in nostris solus tibi certet Amyntas. OviD. Praemia de lacubus proxima musta tuis. VEREORUM. 27 CAPUT III. De verborum Incrementis. Quid sii incrementum verbi, ^EcurKla persona sin<^u]aris modi Ip.fìicatìvi, ^ norma est, ad quam verboium iìicrementa dl- riguntur: cuisiverbum sit Dequale, nulhmi erir, incrementum. Sic Amat^ amant^ quia dissyllaba sunt, sicut Jlmas (quae norma et regula est incre- mentorum)nullumliabent incrementum. Sin verbum longius sit una syllaba, unum babebit incremen- tum; ulAmamuSj amaiis^ quorum penultima in- crementum est: nam ultima numquam dicitur in- creme/ntum. Si duabus syllabis noima suj)ereLUi-, duo erunt incrementa : ut Jlmahamus^ amabciiis. — Si tribus, tria : ut amaverhnus^ amavenlis. Si dc- pique quatuor, totidem erunt incrementa ; ut Jlit- diebamini. In verbis deponentibus fingenda est vox activa, ad quam verborum incrementa diriganluv. Ultima syllaba, ut modo diximus, numquam esv incrementum: prima vero est, si norma ipsa sit monosyllaba; ut Das^ Fles ; Damus^ Datis^ da- bam^ dare^ & caetera dissyllaba, unum liabent in- crementum; eodem modo Flemiis^ fletis^jlebam^ Jlere^ &c. Prccceptum L De incremento verborum per a. A crescens produc, Do incremento excipe primo. 4 In omni verborum incremento producitur; ut, Stabam, stares^ properamiis^ docebamiis^ av- diebamini j &c. 28 I>E INCREMENTO ViRG. Trojaque nunc stares, Priamique arx alla mì- neres. OviD. Serius aut citius metam properamus ad unam. EXCEPTIO. A primiim dumtaxat incrementum verbi Do, das. corripitur; ut Damus^ dabunt^ dare: ob quam causam pronuntiamus, circumdamus^ circumda- bant^ circumdare ; venumdabo^ venumdare^ &c. pe- nultima brevi. ViRG. His lachrymas vitam damiis, et miserescimus ultra, OviD. Jussit et ambita circumdare littera terrae. Prseceptum IL De Incremento verborum per e. E quoque producunt verba increscentia: verum Prima e corripiunt ante r duo tempora Ternae. Die BERis atque bere : at reris producito rere. Sit brevis e, quando ram, rim, ro adjunctasequentur. Corripit interdum Steterunt, Dederimtque Poeta. "O In omnibus verborum incrementis produci- -*-^ tur ; ut Flebarìij rebar^ lacereris^ doccrem^ le- gerunt. OviD. Flebat Aristceus, quod apes cum stirpe necatas Viderat inceptos destituisse favos. ViRG. Sic equidem ducebam animo, rebarque futurum. Mart. Daedale, Lucano cum sic lacereris ab urso. Quam cupe,res pennas nunc habuisse tuas I EXCEPTIO I. E ante r breve est in quovis prsesenti et im- perfecto tertise conjugationis; ut Cognoscere^ Le- gcrem\ legeremus^ legeris^ vel legere, JSem etiam 5 et jBere, corripitur; ut Celebrabe- ris^ celebrabere. R ris tamen, et Rere^ producitur, Loquereris, presequerere. VERBORUM. 29 Mart. Hoc tibi, Roma, caput, cum loquereris erat. Velim etiam, velis^ veliti &e breviaiitur._ EXCEPTIO II. È ante RAM, rim, ro, corripitur; ut Jlmave- ram^ amaverim^ amavero ; feceram^fecerim^ fecero. De cseteris personis idem esto judicium, *5?«a- veris^ amaveritj amaverimus^ amaveritis ; fecerimusj feceritis. OviD. Fecerat exiguas jam sol altissimus umbras. APPENDIX. Poetae in pra^terito Indicativi, e litteram ante runt syllabam, prò suo jure interdum corripiunt. ViRG. Obstupui, steteruntque coiuoe, et vox faucibus hat- sit. HoRAT. Dii tibi divitias dederunt, artemqiie fVuendi. SiL. Terriìerunt pavidos accensu Cerauiiia uautas. PrsecepWm III. De Incrementis verborum per I. Corripit I crescens verbum ; sed deme Vclimus, JVollììiuSf Simus, quaeque bine composta dabuntur. Ivi praeteritum, praìsens Qiiartae imus et itis. Ri Conjunctivum possunt variare Poetae. In quovis verborum incremento corrinitur ; ut LinquimtiSj amabimus^ audiebamini^ Venimus^ comperìmus^ reperimus^ in praeterito perfecto. ViRG. Linquimus Ortygiae portus, pelagoque volamus . Ii>EM. Non nos aiit ferro Libycos populare penates Venimus, aut raptas ad littora vertere praedas. EXCEPTIO. I longum habent ; JVolito^ nolite^ nolimus^ no- litis^ velimus., velitis^ simtis., sitis^ et qu v ex ipsis componuntur; ut Fossimus^ adsimus^ prosimus^ &c. 30 DE INCREMENTO OviD. Et documenta damus, qua simus origine nàti. Idem. Si quis, ut in populo, qui sitis, et unde requirat. APPENDIX I. Penultima praeteriti in ivi longa est ; ut Petivi : et prirnum incrementum quartse conjugationis; ut Ib m^ iboyitOj subimus^ venimus^ reperimus^ audi- mus^ prsesentis temporis. ViRG. Cessi, et sublato montem genitore petivi. Idem. Tu ne cede malis, sed contra audentior ito. Idem. Jungimus hospitio dextras, et tecta subimus. APPENDIX II. Tempora Conjunctivi modi, syllabis rimus et RiTis finita, habeantne penultimam brevem, an longam Grammatici certant, et adhuc sub ju- dice lis est, non solum recentiores, sed etiam ve- teres. Diomedes enim docet, praeteritum breve esse, futurum vero longum : Probus utrumque longum esse affirmat. Quare, cum versus facies, Poetas optimos imìtaberis, qui ri syllabam modo corripiunt, modo producunt, prout versus postu- lat. Sin tibi aliquid recitandum erit, ne sermo- nem des auditoribus, consuetudini regionis ser- vies. Prasceptum IV, De incremento verborum per o et u. O incrementum produc, u corripe semper. U sit in extremo penultima longa futuro. r\ In verborum incrementis semper producitur; ^-^ ut Facitote. OviD. Cumque loqui poterit, matrem facitote salutet. U in Verborum incrementis ubique corripitur: ut, SumuSy possumuSj volumus. VERBORUM. 31^ HoR. Nos numerus sumus, et fruges con sumere natù Idem. Si patriae volumus, si nobis vivere cari. U penultima futuri in rum, et participii in rus^ 3mper est longa ; ut Amaturam^ periturum ; aììKt" irus^ periturus, ViRG. Si periturus abis, et nos rape in omnia tecum.. CAPUT IV. De ultimis syllabis. ^ YLLABjE, qu3e ultimum locum tenent( partim ^ positione, ut Prudens^ prascox ; partim diph- thongo, ut Musse^ partim privatis praeceptionibus cognoscuntur *, de quibus nunc agendum est. ^ A in fine. A finita dato longis, Ita, Postea deme, Eja, Qwza, et casus omnes : sed protraheSextum. Productis Graecos casus adjunge vocandi. A finita longa sunt; ut Memora ^ cantra^ ultra ^ antea^ triginta^ Sf&. ViRG. Musae, mihi causas memora, quo numine laeso. Idem. Triginta capitum foetus enixa jacebit. EXCEPTIQ. Gorripe, eja, ita^ postea^ quia. Item casus omnes in à ; ut Ancora^ vela ; prae- ter ablativum, ut de prora : et vocativos Graecos ; ut tBEnea-, o Atla^ Calcha^ Palla. Viro. Non ita me experti Bitias et Pandarus ingens. Idem. Anchora de prora jacìtur, stant littore puppes. Idem. Quid miserum, ^nea, laceras? jam parce sepulto. 32 I>^ ULTIMIS APPENDIX. Numeralia qusedam in ginta interdiim etiam correpta lei^uotur apud Martialem et Manilium. Sic, Coìitra^ a Valerio Fiacco, Ausonio, et Mani- lio^ compii tir. E in fine. E brevia ^ Piimjs Qulntseque voc;\bnla produc. Cete, Ohe, Tempe, Fermeque, Fereque, i^'ameque, Adde Doce, similemque modum et raonosyllaba, praeter Enclyticas ac syllabicas: nec non, ^aZe dempto Ac Bene, produces adverbia cuncta Secundae. E littera finita corripiuntur ; ut J\^ate, fi^g^j pone^ pene^ nempe. ViRG. Heu fuge, nate Dea, teque bis» ait, eripe flammis. Idem. Pene simul tecum solatia rapta, Menalca, EXCEPTIO. Producuntur omnia primae et quintse declina tionis ; ut Jlnchisiades ^ o Anchisiade^ Calliope : re, die^ et quse inde oriuntur; ut Quare^ hodie; quibus adde^ame, cete^ tempe^ ferme^ fere^ ohe. ViRG. Tros Ancbisiade, facilis descensus Averni. Mart. Non venias quare tara longo tempore Romam. ViRG. Objicit, ille fame rabida tria guttura pandens. Mart. Hoc si contigerit, fame peribis. EXCEPTIO II. Item verba Imperativi modi, numeri singularis, secundae declinationis; ut Vide., habe. . Cave tamen S3epe corripitur ; fuit enim olim tertise, sicut et quaedam alia; ut Responde^ quod corripit Martia- lis; et Fide, quod Persius ; et Vale^ quod Ovi- dius. HoR. Vade, vale, cave, ne titubes, mandataque frangas OviD. Nate, cave, dum resque sinit, tua corrige vota. Sunt etiam longa monosyllaba ; ut Me, te^ scr SYLLABIS. 33 Exceptis conjunctionibus encliticis ; Qìie^ zie, ??e, et syllabicis adjectionibus, Pte^ ce, fé; ut Suapte^ liosce^ tute. ViRG. Tantane vos generis tenuit fiducia vestri. HoRAT. Hinc omnis pendet Lucilius, hosce secutus. EXCEPTIO III. Longa prselerea sunt adverbia, a nominibus se- cundae declinationis profecta; ut Placide^ valde^ minime^ summe ; prseter òe^ie et mute. Mart. Excipe soUicitos placide, mea dona, libellos. Idem. Nil bene cum facies, facis attamen omnia belle- HoRAT. Et male tornatos incudi reddere versus. APPENDIX. Adjectiva tertlae declinationis, cum in adverbia transeunt, ultimam habent brevem ; ut SnlMiìm, suave^ dulco^ facile^ difficile., &c. Viro. Cantantes sublime ferent ad sidera, cygnL Idem. Ipse sed in pratis aries jam suave rubenli. I in fine. i produc : brevia JVisi cum Qua^i, Graecaque cunctl, Jure Mìhi variare, Tibique, Sibiqne, solemus. Sed mage corripies /fri, Ubi dissyllabon et Cui. Siculi sed breviant, cum JVecubi^ Sicubì Vates. I vocali terminata longa sunt; ut Classi^ f-f^'^^h ntij Mercuri. ViRG. Sic fatur lachrymans, classique immittit habenag^., Mart. Quam vellem fieri meus libellus. HoRAT. Fertur uti pulvis collectus turbine. Idem. Mercuri, facunde nepos Atlantis. EXCEPTIO I. j Corripe jVisi^ quasi ; et Graeca quae in i vel y lexeunt ; ut Palladi^ Paphni^ moly. OviD. Quidnisi Pierides, solatia ft-igidaj reslant. I ViRG. Infere, Daphnl, pyros; carpent tua poma nepotes. 84 DE ULTIMIS EXCEPTIO II. tMihi^ tibi^ sihi^ ultimam habent coniiifìunem. /ti, uhi^ ; cui cum dissyllabum est, frequentìus corripiuntiir. JYecubij sicubi^ et sicuti^ semper correpta inve- muntUT. ViRG. Post mihi non simili poena comissa luetis. Idem. Extremum hunc, Arethusa, mihi concede laborem. Mart. Sed norunt, cui serviant, leones. O in fine. ' datur ambiguis, Graeca et Monosyllaba longis ; £^rgo prò causa, Ternus, Sextusque Secundae ; Atque Adeo ac Ideo ; adde adverbia nomine nata : Sed Cito corripies, Modoque, et Scio, JVescio et Imo, Et Z)m(|, Sit varium Sero, et conjunctio Vero, O finita ambigua sunt ; ut Quando^ vigilando j nolo. ,^ Mart. Nolo mihi ponas rhombum, mullumve bilibrem.^ Nolo boletos, ostrea nolo ; tace. EXCEPTIO I. Excipe monosyllaba ; ut O, do^ sto^ ; dativos^ et ablativos, ut Somno^ tuo. Item Graeca quas habent &> mega: ut Androgeo^ MiOj CliOj Mecto^ &c. ejusdem generis, quib^s accedit ergo prò causa. ViRG. O lux Dardaniae, spes o fidissima Teucrum. Idem. Invadunt urbem, somno vinoque sepultam. Idem. Aiecto torvam feciem, et furiai ia membra. EXCEPTIO li. Item adverbia a norninibus orta ; ut Subito^ me- rito, multo (subito tamen aliquoties a Seneca cor- ripitur) quibu? adduntur Meo^ Ideo. Hinc rursus excipiuntur Modo^ quomodo^ dum- SYLLABIS. 5tr, oi) modo^ poslmodOj cito^ imo : quibus acceclunl scio^ nescio^ duo. Adverbium /ero, et conjunctio vero, uUimam habent communem. Sunt, qui bis porro junganl. Mart. Alcide cito Dii, sed tibi sero dabunt. Valer. Fìac — sin vero preces et dieta superbiis4 Respiierit. JuvEN, Vester porro labor fecuadior historiarum. U, B, D, T, in fine. U semper produc : b, d, t, corripe semper. U finita, longa sunt; ut Manu, coirnu^ Panthii, ViRG. Tela manu miseri jactabant irrita Teucri. OviD. Nec mora, curvavit cornu, nervoque fagittam Impulit. ViRG. Quo res summa loco, Panthu, quam prendimus arcem ! B, D, T, litteris terminata corripiuntur; ut Ab.^ quid^ audiit. Viro. Tum pater -^neas puppi sic fatur ab alta. Idem. Quidquid id est, limeo Danaos et dona ferentes. Idem. Audiit et Trivia? longe lacus, audiit amnis. C, L, M, in fine. C Longum est, varìum Hic pronomen; corripe Donec, Et JVec ; Fac pariter malunt breviare Poeta. C Littera finita, Icnga sunt; ut Sic^ koc^ hic^ adverbium. Virg. Sic oculus, sic iile manus; sic ora ferebat. Idem. Classibus hic locus, hic aciescertaresolebant. EXCEPTIO. Corripe riec et donec. Hic pronomen est anceps. Fac tutius corrinitur. 86 DE ULTIMIS OviD. Parve, nec in video, sine me, liber, iiAs in Urbem, ViRG. Hic vir, hic est, Ubi qiiem promitti sa^^ius audis. Idem. Est hic, est animus lucis contemptor, etistura. OviD. Hos fac et Armenios, hac est Diinacia Persis. Maj^t. Signa rarius, aut semel fac iiiud. Corripe l; at produc Salj Sol^ JVil, multaque Hebr^a. L finita brevia siuit; ut Jlsdruhaly semel^ vigil^ simili^ Consul^ mei. SiL. Vertit tej^ga citus damnatis Asdrubal ausit. HoiiAT. Quo semel est imbuta recens servabit odorem Testa diu. EXCjKPTIO, Sal^ JVil^ Sol^ longa sunt; item pleraque pere- grina ; ut JYabal^ Daniel^ Saul. Stat. Non sai, oxyporumve caseusve. Mart. Nil aliud video, quo te credamus amicum. OviD. Ulterius spatium media sol altus habebat. M vorat Ecthlipsis : prisci breviare solebant. M finita priscis temporibus corripiebantur ; ne-, que illud a sequente vocali, ut jam fit, exeipieba- tur ; quod etiam nunc in compositis verbis cerni- tur. Ennius. Insignita fere tum n^illia militum octo. JuvEN. Quo te circumagas, quae prima aut ultima ponas, N in fine. N longum est Graecis pariter, pariterque Latinis. En brevia, quod fbrmat inis breA^e ; Graeca Secundae, Jungimus, et Quartum, si sitbrevis ultima Recti. For sitarli In, Forsan, Témien, An, Viden, adjice cu/!is, N littera finita, longa sunt ; ut Ueii, splen^ sin^ Titan^ Siren^ Salamin, Actseon^ & caetera tertiae declinationis, qui in oN^xeunt. ViRG- Sin absumpta salus, et te pater optime Teucrum. LucANT. Cnde venit Titan, et nox ubi sidera condit. OviD, Acteon ego sum dominum cognoscite vestruni. SYLLABIS: S7 ' ' ìtem acciisativusGrDecns nominiim in as, es, e; ut JEnean^ Jìnchisen^ CaUiopen. GrsecLìs itidem p;enitivis multitudinis cujusvis dteclinalionis ; ut Cimmerion^ epigrammafmi. Viro. Et siEVuin ^iiean agnovit Turnus in aniiis. Tir. Cimmerion etiam obscuras accessit ad oms. EXCEPTIO I. Corripe An^ in^ forsan^ forsitan^ tamen^ atta- merij vklen. Item EX syllaba finita, quse faciiint genitivo iNis ; ut JVomen^ peden^ flianen^ Flamcn. ViRG. Forsitan et Piiami fuerunt quae fata requiras, Stat. Ipsa dedi, vidcii, ut juii^ulo consumijserit ensem. OviD. Nomen Aviouium Siculas impieverat urbus. EXCEPTIO li. Corripiuntur etiam Grseca in on, quse ad se- cundam nostrani declinationem spcctant; ni Peli' on^ Ilion^ Eroiion. OviD. Ilion et Tenedos Simoisque et Xanthus, et Ida. Mart. Pallida nec nigras horrescat Erotion umbras. Omnes deniqne accusandi E ULTIMIS ViRG. Sempcr lionos, nomenque tuum, laudesque mane- bunt. LucAN. loseruisse manus, impure ac semivir, audes. YniG. Not (gemere aeria cessabit turtur abuìmo. EXCEPTIO. Producito Cur^far^ fur^ Iber^ Lar^ JVar^ ver ; par cum compositis ; ut Compar^ dispar^ et impar^ et Graeca, quse faciunt genitivo eris longum, ut Crater^ sfater^ Adde aer et asther, HoRAT. Cur ego sì nequeo, ignoroque, poeta salutor ? 'LvcAN. Si libi durus Iber, aut si tibi terga dedisset. HoRAT. Ludere par impar, equitare in arundine longa. ViRG. Largior hic compos aether et lumine vestit. APPENDIX. Cor melius corripitur, Celtiber^ anceps est. OviD. Molle cor ad liniidas sic habet ille manus. Mart. Ducit ad auriferas quod me Salo Celtiber o?^. As in fine. As produc. Quartum Graecorum Tertiae casum Oorripit : et Rectum, per adis si Patrius exit. As syllaba finita longa sunt ; ut Maieas^ Pai laSj Pallantis ; fas^ ìtefas. ViRG. jEneas ignarus abest, ignarus et àbsit. Idem. Tela manusque sìnit, hinc Pallas instat et urget. ÌDEM.^ Fas et jura einunt. EXCEPTIO. Corripe Grseca, quorum geniti vus exit in adis ut Jlrcasy Arcadis ; Pallas^ Palladis, Item accusativos tertiae declinationis nominun Graecorum ; ut Troas^ Delphinas^ Heroa$, OviD. Pallas anum simulat. Mart. Cum quìbus Alcides et pìus Arcas emt. YiR». Permìstos Heroas, et ìpse videbitur illi;^ SYLLABIS. S9 Es in fine. Es dabitur longìs ; breviat sed tertia Rectiim, Cum Patrii brevis est crescens penultima: Pcs bine Excipitur, Paries, Aries, Jlbiesquc, Ceresqtte, Corripe et Es de Sum, Penes et neutralia Graeca, His Quintum et Rectum Numeri dent Grceca secundjj Es syllaba terminata, longa sunt ; ut Anchises^ locuples^ qiioties^ octies^decies^ jubes^ aiidies. ViRG. Ancbises alacris palma» utrasque tetendit. Mart. Orbus es et locuples et Bruto Consulo natus. Idem. Dicere te lassum quoties e^o credo Quirino. Idem, Uno nasceris octiesin anno. EXCEPTIO I. Corripe nomina tertiae declinationis, quae cre- scunt in obliquis penultima brevi ; ut Dives^ cque^^ hospes^ pedes. Viro. Insula dives opum, Priami dum regna inanebanW Idem. Obvius armato, ceucum pedes iret in hostem. PrfEter Jlbies^ aries^ Ceres^ paries^ pes cum com- positis, ut Cornipes^ sonipes. ViRG. Populus in fluviis, abies in montibus altis. Idem. Flava Ceres alte nequidquam spectit Olympo. OviD. Nec pes ire potest, intra quoque viscerasaxum. ViRC Stat sonipes, et frena fcrox spumantia mandit. EXCEPTIO lì. Es, a verbo Sum^ etiam breve est, et ex co composita ; ut Pofes^ ades. Item pcìus. Graeca etiam neutrius generis ; ut Cacoethes, Praeterea nominandi vocandique casus Graecorum ; ut Jlv cadeSj Troes^ dasmones^ Rhetores^ Amazones, Viro.. Quisquis ee, amissos buie jam obliviscere GraioH. Mart. Tu potes et patria miles et esse decus. 'HoRAT. Quam penes arbitrium est et jus, et norma loquendi. .TuvF.N. Scribendi cacoetbes, et agro in corde sencpecit ViRG. Ambo florentes aetatibus. Arcade ambo. 40 ^^ ULTIMIS Accusandi casus vìdentur sequi regufam Latin!>- rum etsi Ovid. in Epist. Heroid. dixit. Quis scit^ an kac sasvas insula tigres habet ? Charybdes^ livereses^ mctamorphoses^ et similes ìiominativi producuntur, quia non sunt casus Grae- ci, sed Latini. Is vel Ys in fine. Corripies is et ys Plurales excipe casus. Glisi Sis, Vis verbum ac nomen, JVolisqàe, Velisque. Audis cum sociis ; quorum et genitivus in inis, Entisve, aut iTis longum, produci to semper. Is vel YS finita corripiuiitur ; ut ^pis^ inquisj ais^ dixeris^ egeris^ Thetis^ Tethys^ Tiphys^ Itys, Ovid. Non apis inde tulit collectos sedula flores. Stat. Jam dudum tacito lustrat Thetis omnia visu. Viro. Alter erìt turaTiphys, et altera quoe vehatArgò. Ris ultima futuri conjunctivi modi fere semper corripitur. Mart. Is mihi, Dives eris, si caussas egéris, inquit. Reperitur tamen interdum hoc tempus longum^ quod caesurae quidam tribuunt. Ovid. Da mihi te placidum, dederis in carmina vires. EXCEPTIO I. Excipe casus omnes multitudinis ; ut Viris^ ar- misi musis^ nobis^ vobis^ quis prò quibiis^ omnis^ urbis. Item GZÌ5, vis. nomen et verbum ; mlis^ sis^ cum compositis; ut Qxiamvis^ nolis^ adsis. Possis ta- men a Juvenale corripitur Satyra v. Et secundas personas numeri singularis modi indicativi, quartae conjugationis; ut Audis^ nescis^ smtis. SYLLABIS. 41 ViRG. Praesentemque viris intentant omnia mortem. Ide3i. Queisante ora patrum Trojae submoenibus altis* Idem. Non ea vis animo, nec tanta superbia victis. Mart. Jam satis est, non vis, Afer, avere, vale. Idem. Nescis, heu nescis dominae fastidia Romae. EXCEPTIO II. Longae praeterea sunt, quorum genitivus exit in iNis, ENTis, iTis, penultima longa ; Salamis^ Si- mois^ Samnis^ lis. OviD. Hac ibat Simois ; hic est Sigeia tellus. HoRAT. Grammatici certant, et adhuc sub judice lis est. Os in fine. Vult OS produci. Compos breviatur, et Impos, Osqu^ossis, Graecorum et neutra: bis cuncta Secunds Addicta Ausonidum junges, Patriosque Pelasgos. Os finita, longa sunt : ut O5, oris ; erectos^ Tros^ Minos^ Heros^' Athos ^ Androgeos^ & caetera, quae per u) mega scribuntur. OviD. Oshomini sublime dedit. ViRG. Tros Ancbisiade, facilis descensus A verni. Idem. Androgeos otfert nobis, socia agmina credens. EXCEPTIO. Corripe O5, ossis ; et exos^ compos et impo^. Et Graeca neutra ; ut Chaos^ melos j Argos. Viro. Et Chaos, et Phlegethon, loca nocte silentia late. Item OS finita, quae ad secundam Latinorum de* clinationem transeunt ; ut Tyros^ Arctos^ Ilios, LucAN. Et Tyros instabilis, pretiosaque murice Sidon. Makt. Nescia nec nostri nominis Arctos erat. Omnes denique genitivi casus, a quibuscumque rectis proficiscantur ; ut Arcados^ Pallados^ Ty- phoeos^ Tethyos^ Tereos, OviD. Arcadoshinc sedes; et inhospita tecta Tyranni. Idem. Alta jacet vasti super ora Typhoeos ^tna. LiTCAN. Tetbyos unda vagae lunaribus «stuat bof is. 42 I>E ULTIMIS SYLLABIS. Us in fine. Us breve ponàtur : produc monosyllaba, quaeque Casibus increscunt longis, et nomina Quartae, (Excepto Recto et Quinto) et quibus exit in untis Patrius, et Gonfiata a &ovs, contractaque Graeca In Recto ac Patrio, et venerandum nomen Jesus. Ùs syllaba teitni»iata, brevia sunt ; ut Littus, intus, sensibus. Et nominandi vocandique casus singulares quartae declinationis; ut Domus^ma- 71US, ViRG Heu fuge crudeles terras, fuge littus avarum. Idem. Hic Dolopum manus. Me ssevus tendebat Achilles. EXCEPTIO I. Excipe monosyllaba, ut Plus^ rus, jus. Lue. Plus illa vobis acie, quam, creditis, actum est. Et qu3e creseunt in obliquis penultima longa; ut Salus^ tellus^ palus. Et nomina quartae decli- nationis, praeter casus ante dictos, ut Mitus^ vuh tus, OviD. Mox etiam fruges teìlus inarata ferebat. Idem. Juncta palus buie est densis obsessa saiictis. Mart. Hos aditus urbem Martis habere decet. Palus tamen ab Horatio in Arte Poetica semel corripitur: Regis opus^ sterilisque diu palus ^ aptuque remis, EXCEPTIO II. Denique Graeca nomina, quorum genitivus exit in UNTIS ; ut Opus^ Jlmathus. Et quae ex ^ov^ 'sto^o^ componuntur ; Tripus^ Melampus. Quaeque ex oos contrahuntur; ut Panthus ex Panthoos, Item genitivus in us a femininis in o, ut Manto^ Man- tus ; CliOj CliuSy &c, quse etiam ex oos contra- huntur. DE SYXLABA COMMUNI. 43 ViRG. Est Amathus, est celsa mihi Paphus, atque Cythera. Idem. Pantbus Otriades, arcìs Phoebique sacerdos. Idem. Fatidica Maiitus, etTusci filius ainnis. Huc etiam Jesus, sacrosanctum Domìni atque Redemptofis nostri nomen, spectat. APPENDIX. Us finita non contracta, ab Os syllaba profecta, corripiuntur ; ut Pamphagus^ Oribasiis^ Polìjpus^ quorum ultimum JEoìes peros scribunt; noxvnoc^ quare a Latinis per us effertur, ultima brevi. OviD. Pamphagus, et Dorceus, et Oribasus, Arcades om- nes. HoR. Polypus, an gravis hirsutis cubat hircus in altis. CAPUT V. De Syllaba Communi. Praeceptum I. Correpta Ausoni! quaedam monosyllaba Vates Nonnumquam extendunt, GH*secorum exerapla secutL "IV/I Onosyllaba brevia interdum a Poetis more ■^ ' Graecorum producuntur. Viro. Liminaque, laurusque Dei, totusque moveri. JuvEN. Et animam et mentem, cum qua Dii uocte lo- qiiantur. SiL. Tot uno introitu capiuntur militìs arces. Ma-rt. Bis undena nocens, et bis duodeua nocentes. Prxctptum IL Syllaba cuj]asvis erit ultima carmÌD!s anceps. 44 "DE PEDIBUS, Ultima syllaba versus communis oBt , siquidem brevis prò longa ponitur. ViRG. Gens inimica mihi Tyrrhenum navigai aequor. 1d£M. Nate patris summi, qui tela Typhoea temnis. Sextus enim pes Spondeus est, qui ex duabus longis constat. Aut centra longa prò brevi. Mart. Nobis non licet esse tamdisertis. Qui musas colimus severiores. Ultimus namque pes Choreus est, qui ex longa et brevi constat. De reliquis syllabis communibus passim actum suis locis. CAPUT VI. De Pedibus. QUoniam de syllabis tum brevibus, tum longis, P tum communibus dictum est, superest, ut et de pedibus, qui ex ipsis syllabis, et de versu, qui ex pedibus constat, breviter dicamus. Quid sit pes. Pes est pars versus, certo syllabarum numero atque ordine definita. Pedes duarum syllabarum, Spondeus, constat ex duabis syllabis longis ; ut Póssunt^ Omnes. Pyrrhichius, ex duabis brevibus ; ut Bonus^ Ruit. viT, DE PEDIBUS. 45 Choreus, seu, ut alii vocant, Trochseus, ex lon- ga et brevi ; ut Jlmoia^ vincor, -v lambus, ex brevi et longa; ut Viros^ Rogas v — Pedes trium syllabanim. Molossus, ex tribus longis ; ut ^neas^ Conten- dunt. Trochseus sive Tribrachys, ex tribus brevibus ; ut Facere^ Tumidus. vvv Dactylus, ex longa et duabus brevibus;, ut Cor- jpom, Traximus, -vv Anapaestus, ex duabu? brevibus et longa; ut Animos^ Capiunt. vv- Bacchius, ex brevi et duabus longis ; ut Dolo- res^ Parabani. v — Antibacchius ex duabis longis et brevi ut Au- disse^ Maturus. - -v Creticus seu Amphimacer, ex longa, brevi et longa ; ut J\Jaximos^ Audiant. -v- Amphibrachys ex brevi, longa et brevi ; ut Ca- debat^ Poema, v-v Pedes quatuor syllabarum ex superioribus coium positi, Dispondeus, ex duobus Spondeis ; ut Orate- res. Proceleusmaticus, ex duobus Pyrrhichiis ; ut Miete. Dichoreus ex duobus Choreis ; ut Dimicare. Diiambus, ex duobus lambis; ut Propinquitas. Choriambus, ex Choreo et lambo; ut JVobili' tas. Antispsestus, ex lanibo et Choreo ; ut Recusare, 46 DE PEDIBUS. Paeon lonicus a majore, ex Spondeo et PyiThichio ; ut Calcaribus. lonicus a minore, ex Pyrrhichio et Spondeo; ut JDiomedes, Péeones. Paeones quatuor sunt ; omnes ex tribus brevi- bus et una longa Constant, hac lege, ut primuspri- mam habeat longam, secundus, secundam, tertius tertiam, quartus quartam. 1. Ex Choreo et Pyrrhichio; ut Ad- spicitCj temporibus. 2. Ex lambo et Pyrrhichio; ut Po- tentia^ Docebimus. 3. Ex Pyrrhichio et Choreo ; ut Ani- matuSj JWoriamur. 4. Ex Pyrrhichio et lambo ; ut Ca- lamitasi Obierant, Epitriti seu Hyppii totidem sunty sed superioribus contrarii, 1. Ex lambo et Spondeo; ut Repen- tino ^ Repugnarunt, 2. Ex Choreo et Spondeo; ut Con- ditores^ Comprobarunt. 3. Ex Spondeo et lambo; ut Discor- dias^ Clamaverat, 4. Ex Spondeo et Choreo ; ut Fortu- natuSy Pugnabamus. Pedes quinque syllabarum. Quinque syllabarum pedes inusitati sunt ; prae- Epitritus DE VERSU. 47 ter Dochimum, oratoriae compositioni maxime ap- positum : constat ex lambo et Cretico, ut Reipu- blicaSy Perhorrescerent, CAPUT VII. De Versu. TTErsus est oratio, certo genere, numero, atque ^ ordine pedum alligata. Ejus variae sunt spe- cies. Carmen ffexametrum sive Heroiciim. Hexametrum carmen sic dictum, quod sex pe- dum dimensionibus constet. Idem Heroicum vo- citatum, quod eo imprimis genere Heroum res gestae descrìbantur. / Sex pedibus Constant Heroum carmina, quintus Dactylus esse solet, Spondeus in ordine sextus ; Quatuor at reliqui similes hinc inde locantur : Et quintum admisit rerum gravitas Spondeum. ^^ Versus hos subjectum Schema explicat. 1 2 3 4 5 vv -vv -vv -vv -w — — — — — — -w ViRG. Inde ubi clara dedit sonitum tuba, finibus omnes. TiBUL.. Intonsi crìnes longa cervice fluebant. APPENDIX I. Quintus pes nonnumquam Spondeus est, unde versus Spondaicus appellatur: quo vel alicujus rei gravitas et amplitudo, tarditas, ingens moeror, animique angor, vel aliud deelaratur. Venusta- 48 I>E VERSU. tem huic versui concìliat quarto loco positus dac-' lylus. Viro. Constitit, atque oculis Phrygia agmiUa circum- spexit. Si sexto loco Dactylus ponatur, versus exin Dactylicus vocabitur ; quo alicujus rei celeritas, impetus, aut insolens laetilia declaratur. ViRG. At tuba terribilem sonitum procul excitat horrida. Hujus versus ultimam a prima sequentis car- minis syllaba (quod proinde a vocali fere semper inchoatur) absumi volunt. APPENDIX II. Jucundum ciinfiDrimis esse solet in Hexametro versu, quoties Dactyli et Spondei alternis ponun- tur. ViRG. Obstupuit, retroque pedem cum voce repressit. Illud etiam haud indecorum ducitur, si adjecti- vum substantivo praeponatur. ViRG. Silvestrem tenui Musam meditaris avena. APPENDIX III. Dactylus aliquando resolvitur in Proceleusma- ticum, cui par est numero temporum, et in ejus subinde locum succedit. ViRG. Sectaque intexunt abiete costas. Idem. Haerent parietibusscalae postesque subipsos. Quidam tamen volunt haec contrabi, Anapaestus, qui inversione Dactylus est ejus ali- quando vices obit. ViRG. Fluvìorum rex Erìdanus. Carmen Pentametrum. Pentametro sunt quinque pedes : Spondeus et altei* Dactylus, arbitrio Vatis, loca prima tenebunt. DE VERSU. Longa subit Caesura : tenet loca proxima duplex Dactylus, ^c tandem metrum Caesui*a coronat. 49 Pentametrum Carmen, quod fere Hexametrum comitatur, quinque pedes habet : quonim duo pri- mi Dactyli, vel Spondei prò cujusque arbitrio sunt, adjunctasyllabalonga, quae caesura vel semi- pes dicitur; duo caeteri perpetuo sunt Dactyli, quibus semipes ilidem adjungitur. Schetìia. ^ 2 3 4 5 — vv — vv — vv — — — — — vv — w vv OviD. Soppe tibi pater est, saepe lependus avus. Id£M. Etmultos illic Hectorasesse puta. APPENDIX I. Duriusculum est hoc Carmen, si caesura careat, Haec quoque nostra sententìa mentis erat. Item si inPentbemimeri sit elisio. Catul. Troja virum et virtutum omnium acerba cinis. Neutrum Hemistichium apte monosyllaba ter- minatur. Catul. O Dii, reddite mi hoc prò pietate mea. Si tamen altera monosyllaba antecedit, aut a praecedente dictione eliditur, in viti^ non est. OviD. Proemia si studio consequar istasat est. Idem. Grande morae pretium, tuta futura via est. Vei^sus Pentameter concinne clauditur dissylla- ba. OviD. Non est conveniens luctibus ille color. Et pentasyllaba. OviD. Lisestcum forma magna pudicitiae. Trissyllaba quidam volunt duriuscule^ nisi vel a àO DE VERSO. monosyllaba praecedat, aut afFectus, aut impetó aliquisexprimatur. Prof. Mundus dimissis institor in tunicis. IdkiM. Et caput impositis pressit amor pedibus. APPENDIX II. ' Peiitametér Hexametro additus, Carmen Elegi- acum constituit ab sx^yo^, quod luctum ; vel sxeysiay quod moestum poema significat ; luclui quippe et dolori olim deserviebat, post vero rebus omnibus promiscue adhiberi coeptum. Carmen lambicum trimetrum et dimetrum. Carmen lambicum ita dictum a pede lambo, qui in eo principem locum tenet. Familiare e^ Comcedis et Tragsedis. / Sive fluant seno pede lambica, sive quaterne. In regione pari semper dominatur lambus. Dactylus et Spondeus amant in sedibus esse Imparibus: gaudent Anapaestus, lambus eisdem. Absit ab extremo Tribrachys, sit caetera liber. ■' Senarius lambicus sive trimeter, cum purus est et integer, locis tamparibus quam imparibus pos- tulat lambos. Horat. Beatus ille qui prociil ne- gotiis, Verum, diceiite Horatio, Tardior ut pau- lo graviorque veniret ad aicres^ primo, tertio, et quinto loco, praster lambum, Spondeum, Dacty- lum et A/napoestum recepit. Primo etiam loco apud Senecam invenies Proceleusmaticum aliquoties. Omnibus ìtem locis, praeterquam sexto Tribra- chyn admittit hoc modo. 1 2 3 4 5 V- V — V »— v — vvv vvv vvv vvv vvv . vv- vv- vv- -vv "VV . "VV VVVìf DE VERSU. $1 Sexeca. Sax:r{^ Diviì?, proximiim Phoebo caput, Eesponsa solve, fare, quein pana' petaut. Dirneter lambicus quatuor pedes habet. Omnibus locis eosdem recipit, quos Irimeter, nisi quod quarto loco (uli trimeter sexto) Iribra-^ chyn respuat. HoRAT. Ut prisca g^ens mortalium. Metiebantur olini veteres hoc genus coi minuui pedibus duplicatis. Hinc Trimetra et Dimctra appellantur, quod tribus aut duobus nìotris sive mensuris coustent, cum tani.cn seiios \ el quator- nos habeant pedes. Observandum, in lambico cannine, modo deesse, syllabam, et nominari Catalecticum. Prudent. Ades Pater supreme. Modo deesse duas, et dici Brachycatalectum. Musae Jovis giiatac. Aliquando syllabam, vel unam (idque in fine vel in medio) vel duas etiam superesse, et vocarì Ilypercatalectum, vel Hypermetium. IIoRAT. Clari GiJs^antsBO triiimpho. IMueoB sorores Palladis lugeiit. Scazon sive Choriambus. Turba pedum trimetri placuit Scazontibus oiis (Juatuor in primis, pos ordine quintiis lambiis Semper erit : Spoudcus amat loca sextu supremus.y Scazon quinto loco semper lambum liabet, sex- Io vero Spondeum : coeteris omnibus cum senario lambico conspirat. Mart. Extemporalis factusest meus Rhetor. Calphurnium non scripsit, et salulavit. Multus est in Scazonte Martialis, ut ad convita aiidum in primis apt^. ^, 52 DE VERSU. Carmen Anacreontxum; Carmen Anacreontaeum, ab Anacre^nte Poeta Lyrico, qui illud vel invenit, vel suavissime trac- favi t^ nomen accepìt. Anacreontaei non parva est gratia versus ; Syllaba post lernos metrum cui claudit lambos : Nec Tribrachyn, Spoudeum, Anapajstum prima recusat Hic versus a pede praecipuo lambicus dimeter catalecius appellatur. Primus pes est Jambus, aut Spondeus ; secundus et tertius lambì, deinde su- perest una syllaba, quae plerumque vocis praece- ^ntis particula est. Ssepe et eleganter ipse Ana- creon primo loco Anapaestum aut Tribrachyn pò- suit. Scliema. 3 V vvv Anacr, Tauro ferire cornu. Equo ungula nocere. Lepori valere cursu. Natura dat, leoni Òris patentem hiatum. Praecipuam gratiam buie carmini conciliat vo- cis alicujus cum emphasi repetitio, aut in princi- pio, ut Anacr. Ode. 1 . ^ Volo sonare Atridas, Volo sonare Cadmum. Aut in medio Carmine, ut idem Ode 4. Teneris superque myrtis. Viridi superque toro, Recubajis bibam libenter. DE VERSU 53 Et hoc fere observavit x\nacreoi), ut quo primo ])ecle Odani inchoaret, eumdem in caeteris versi- bus prima sede retineret; ut si primus sii Ana- p3Gstus, Spondeus, aut lambus, omnes sequcntes versus ab codem pede inilium sumant. Venustas bujus carminis est, candirla et inaf- fectata verborum "'implicitas. Versus Trochaicus: / Septennis pedibus prodire Trochaicus amhit. Sedibus imparibus Tribrachyu vel pone Trochaujin : Liber uterqiic aliis ; Tribracbyu solo exinre fine. Dactylon, et Trybracbyn, ProteJeusnialicon, Spoiuleon Teque Anapapte, pari regione locarier optat : Saepe sed ocUvo pede debilis ire jubetur. ; Trochaicum carmen (IIj mnis, Como-diis, Tra- gocdiisque aptum) septem eonstat pedibus; ubi- que Trocba'um, seu Clioreum babens, imparibus locis necessarium : cujus tamen loco recipit ubi- que Tribracbyn (excipe tantum re^ionem ulti- mam, quae solo Trocba^o contenta est) locis pari- bus Tribracbyn : Spondeum, Anapa^stum, Dacty-^ lum, et raro Proceleusmaticum. Superest sa^pe in hoc versu syllaba. 1 — V vw 2 3 4 5 6 V V V V — V vvv vw vvv vvv vvv — — — — — vv — vv — vv vv m — vv twvv vvvv vvvv O beatos, qui monenti sponte parent Nuinini. Dum polo stellae micabunt, hcrba terras vestiet. Genus hoc carminis non minus varium quam lambicum. Frequens maxime tetrametrum, licer 54 DE VERSU. nonniilli dimetrum quoque celebrent; estque fere illud catalectum. Versus Trochaicus catalectìcus mutatur in lam- bicurn acatalectum, si Trochaico una syllaba prse- jSgatur. Crux fidelis, inter omnes arbor una nobilis, O Crux fidelis, inter omnes, &c. Carmen Anapcesiicum. Carmen Anapaesticum ab Anapsesto pede dici- tura qui in ep principatum habet. / Quatuòr ex pèdibus Anapaestica carmina finge. Qua regione Velis, princeps Anapaestus habetur. Spondeus permistus huic et Dactylus esto. Dactylus exsul erit quarta sede, atque secunda. / Constat Anapsesticum Carmen quatuor pèdibus, qui fere sunt Dactyli, vel Spondei permistis Ana- paestis; ita tamen, ut secundo et quarto loco absit Dactylus. 1 2 3 4 vv vv vv vv — • — vv • — vv Seneca. Lugeat aether, magnusque parens iEtheris alti, tellusque ferax. Et vaga ponti mobilis unda. Notandum Anapa3sticum versum nonnumquam omni Anapaesto destitutum esse. Sen. Tertia misit buccina signum. Et contra, omnes interdum esse Anapaestos. Sen. Proprium hoc miseros sequitur vitium. Versus iste omni prorsus caesura caret : nam, quod in caeteris vitio, bic laudi vertitur. Notandum, post secundum pedem subinde ter- DE VERSU. ^ 55 miiiari Carmen Anapaesticum : hinc Tribrachyn vel Choreum nonnulli ipsi adscripserunt, et hia- tum saepius sine elisione reliqiierunt. ^ Carmen Glyconium, Carmen Olyconium, ab inventore Glycone sic dictum. Omnia Spondeo praeeunte Glyconia cons'ant Carmina : tum duplicem sedem sibi Dactylus optat. Glyconium constat Spondeo, et duobus dacty-^ lis. 1 2 — tv 3 -vv Sen. Tandem regia nobilis, Antiqui genus Inachi, Fratrum composuit minas. Trochaeus et lanibus quandoque primam sedem fenent. HoRAT. Ignis Iliacas demos. Mart. Pigebat dare strenuo. Carmen hoc raro solitarium est : saepe enim sese Asclepiadeis sociat; ita ut Asclepiadeum Glyconio nunc prseponatur, nunc subjiciatur. Asclepiadium^ seu Chatiamhicum. Dictum Asclepiadeum ab auctore Asclepiade., Choriambicum a pedis Choriambi dominio. Metrum Asclepiadis Spondeus, Dactylus ornant, Longaque caesura : exin Dactylus ordine duplex. ' Asclepiadeum carmen constat Spondeo, Dac- tylo, et syllaba longa, deinde duobus dactylis, hoc modo : 56 I Ì)E VERSU. 2 — vv 3 4 - — vv 5 — w HoRAT. Maecenàs, atavis edite Regibus. Terrarum dominos evehit ad Deos. Leges nonnumquam in prima sede Dactylunij in secuada Molossum, sed ne temere imiteris. Horatius huic generi attribuii Deorum Hero- nmque laudes. Olympionicas, seu pugilum ejqui- tumque victorias, Postmodum termìnos protulit et convivia, compotationeSy et res hilaritatis ple- nas complexum est. Aliud quoque est genus versus Choriambici, quod duobus primis locis dactylum vel spondeum admittit, tertio etesuram lottgarM, quarto dactylum, quinto spondeum. 1 ■vv 2 — vv 4 ITO BoET. Heu quam praecipiti mersa profundo, Mens hebet ; et propria luce relieta, Tendit in externas ire tenebras ! Pherecratium, Quando Pherecratio vis ludere Carmine, binos Inter Spondeos medius tibi Dactylus esto. Pherecratiùni Carmen tribus pedibus constat : primo loco Spondeo, secundo Dactylo, tertio Spondeo ; hoc modo. 1 2 ■vv HoRAT. Grato Pyrrha sub antro. Saepius pritno loco reperi tur Trochaeus loco- spondei. t)E VERSU. 57 Phaleucium seu Hendecasyllaìmm. Carmen Phaleucium, quod et Hendecasyllabum ab undecim, quibus constat syllabis, ab inventore Phaleuco sic dictum. X. Metra pedes moveant quinos numerosa Phaleuci ; Spondeum subeat pes Dactylus ; inde sequatur Ordine perpetuo triplicis mensura Chorei. / Carmen Phaleucium quinque pedibus constat, spondeo, dactylo, deinde tribus choreis/ 1 2 — vv -VI' Marx. Commendo tibi, Quintiane, nostrds, IVostros dicere si tamen libellos Possum, quos recital tuus Poeta. ^ Recipit hoc Carmen subinde primo loco lam- buni, et Choreum. Catul. Arido modo pumice expoUtum. Meas esse aliquid pulare nugas. Scipphicum Carmen. Carmen Sapphicum a Sappho puella nomen ha- bet. Dictum quoque Hendecasyllabum. Sapphica plectra movens, tribuat loca prima Choreo: Spondeo cedant loca proxima : tertiusesto Dactylus : hunc subeat duplex in fine Choreus. ^ Singula post ternos subdantur Adonia versus. / Versus Sapphicus quinque pedes hoc ordine admittit: choreum, spondeum, daciylum, deinde duos choreos. Tertio cuique Carmine fere ncctir tur Adonius, qui dactylo et spondeo constat. 1 2 -vv 5 — V H Ó8 \ DE VERSU. IIoRAT. Integer vitre, scelerisque purus, Non eget Mauri jaculis, nec arcu» Nec venenatis gravida sagittis, Fiisce, pharetra. Catullus secundo loco alterum TrochaeutnMn- terduni posuit; qui caesuram quoque non raro o- niittit: quae versum hunc venustat. Seneca in primam regionem recipit Spondeum, Dactylum, et Anapaestum, in secundam etiam Dactylum et Anrfpsestum, sed ne imiteris. J9e Carmine Horatiano. Est et aliud carminis genus, quo tantopere de- Xectatus est Horatius, ut invenisse credatur. Alcaicum dactylicum acatalectum. Alcaici loca prima tenent Spondeus, lambus, Vatis ad arbitrium ; sed lambus sede secunda, Dein cassurà; duo hinc geminus loca Dactylus ambit. ; Alcaicus primo loco lambum vel Spondeum re- cipit; in secundo lambum, tertio csesuram lon- gam, quarto et quinto Dactylum. 1 2 V — 4 I 5 ■vv j — vv 1 In^'quaque strophe duo primi iisdem pedibus et ^yllabis Constant. HoRAT. Insigne moestis praesidium reisj Et consulenti, Pollio, curiag. Horatius in hoc Carmine, Hinc onine principi- um^ huc refer exitum^ longam caesurae syllabam in duas breves resolvit. Proximus est dimeter perfectus lambicus. Ora- In prima ac terna reaident Spondeus, lambus, Ad libitum ; sied lambus irtest in parte secunda. DE VERSU. 59 Solu3, et in quarta ; dabit unica syllaba fìnem, Tertiiis versus lambicus Archilochius, qui pv^ mo et tertio loco lambum postillai, vel Sponde- ùm, secundo et quarto solum adiiiittit lambum, ar denique syllabam ; in liunc modum : 1 HoRAT. Cui laurus sEternos honores. 2 3 4 V — V— V — Dactylicus tandem Alcaicus subit ordine quartus^ Quatuorex _pedibus constans ; loca Dactylus ornat Duplex prima duo; sed proxima bina Choreus. Quartus versus e^t Dactylicus Alcaicus, primo et secundo loco Dactylum recipiens, tertio et quarto Choreum. 1 vv 2 ■vv 4 — V HoRAT. Dalmatico peperit triumpho. Ex his quatuor constat versus Iloratianus, qui est Ode tricolos, hoc est, constans tribus generi- bus carminum ; et tetrastrophos, hoc est, in qua post quatuor versus fit conversio ad primum. HoRAT. Damno«a quid non immrnuit dies 1 JEtas parentum, pejor avis, tulil Nos nequiores; mox daturos Pfogeniem vitiosiorem. Est praeterea aliud genus Ilpratiousitatum, uhi nempe tres versus priares sunt Asclepiadei, quar- tus Glyconius. Hujusnìodi Ode voctitur dicolos tetrastrophos. HoRAT. Scriberis Vario fortis, et hostium Victor, Maconii carminis alito, Qu?.m rem cumque ferox navi]>'.i= f>i»t wxt- Miles, te duce, f|^f-??pr:t. (JO bE FIGURIS Est et aliud geiiussatis apud eumdem frequens^, ubi duo priores versus Asclepiadei, tertius Fhe- recratius, quartus Glyconius. HoRAi". O navis referent in mare te novi Fluclus, o quid agis ? Fortiter occupa Portum. Nonne vìdes, ut Nuium remi^io latug CAPUT Vili. De Figuris, quae spectantur in carmiiium Dimen- [ sioiie. Synseresis. Syllaba de gemina facta una, Synaeresis esto. OYn3eresis,quaeet JEpisynaloeplie appellatur, fit •^cum duae vocaìes in unum contrahuntur, ut^^/- vearia^ eadem^ alveo ^ eodem^ eosdem^ aureis^ ^rei^ denariis, «ViRG. Seu lento fuerint alvearia vimine texta. Idem. Uno eodemque tuJit partu. Mart. Denariis tribus invitas, et mane togatum. ViRG. Unius ob noxam et furias Ajacis Oilei. ÓviD. Degeneras, scelus est pietas inconjuge Teseo. In hujusmodi contractione, delectu et auctoi i- tate opus est; at horum, Ciii^ huic^ Diij Diis^ iis^ iidem^ iisdem^ omnibus uti licet. ìtem adverbium Deinde^ dein^ deinceps^ dehinc: et verbi Deesf^ deeratj deerant^ deerit^ deerunt^ de- esse: et eorum, quse ex >SWi componuntur ; u^ Semiajai'niis^ sèmihomo* OviD.' Juncta palus buie est densis obsessa salictis. Lue. lidem, cum fortes animos praccepta subiissent. Stat. Dehinc sociare choros, castisque accedere sacris. Mart. Sint Maecenates, non deerunt, Flacce, Marones ViRG. Semihomifiis Caci facies quam dira tegebat. IN CARM. DIMENS. gf Huc etiam spectaiit Jlnteambido^ anUhac^ an- teit^ et siqua prssterea sunt. Mart. Surn Comes ipse tuus, tumidique ante amfV^nlo Re- gis. Lue Pliirimaque huinanis ante hac incos^nita mer: c'^. ViRG. Qui candore uives anteirent cursibus auras. Diapresis sive Dialysis. Distrahit in geminas resoluta Diaeresis imam. Diieresis est, cum syllaba una in duas divi.ìitur ; ut Aureli trissyllabum, [)ro Aur^v dissyllabo ; si- lur^^ cvoluanij evoluisse^ dissoluo^ persolucndus^ sua vis. Viro. ^'Ethereum sensum, atqiie anrai simplices ignem. HoRAT. Nivesque dedaciint Joveni ; Nunc mare, nunc siluae. OviD. Debuerant fusos evoluisse suos. Synal(£phe, Diphthongum aut vocalem haurit Synaloepha pi^orem. Synaloepiie est, cum vocalis aut dlphtliongus praecedenlis dictionis a sequenti excipitur et quo- dammodo absorbetur. ViRG. Conticuere omnes, intentique ora tenebant. Idem. Dardanidae e muris ; spet» addita suscitai iras. EXCEPTIO. O 8/' Heic^ sequente vocali aut dipbthongo ifi- tegra manent. ViRG. O pater, o hominum Divumque aeterna poteslasl Stat. Heu I ubi siderei vultus. APPENDIX I. Interdum nec vocalis, nec dipbthongus a se» quelite vocali absumitur. ViRG. Posthabita coluisse Samo, hic illius arma. - Id quod multo rarius accidit, si vocalis brevis sit. ij^. DE FIGURIS ViRG. Et vera incessu patuit Dea: ille ubi matrem. Aliquando vocalis longaet diphthongus brevts tìunt. ' ViRG. Credimus ! an, qui amant, ipsi sibi somnia fingunh Idem. Insula Ionio in magno, quas dira Cela^no. APPENDIX II. Synaloephe non solum in eodem Carmine, sed et in diversis locum habet. ViRG. Et spumas miscent argenti, vivaque sulphura, Idaeasque pices. Idem. ~ Ignari hominumque locorumque Erramus. In bis atque similibuslocis, ultima vocalis prae- cedentis versus excipitur atque absorbetur a pri- ma sequenti^. Edhlipsis. M vorat Ecthlipsis, quoties vocalibus anteit. Ecthlipsis est, cum m littera simul cum vocali eliditur, propter sequentem vocalem. ViRG. Italiani, Italiani primus conclamat ^chates. Pers. O curas hominum ! o quantum est in rebus inane l. APPENDIX I. Prisci M litteram punì vocali correpta serva- bant. Ennius. Insignita fere tum millia mìlitum ceto. Ecthlipsis etiam in diversis carnainibus locum babet. ViRG. Jamque iter emei>si, turres ac tecta Latinoruna Ardua cernebant juyenes,murosque subibant. APPENDIX II. Prisci Poetae s litteram passim elidebant Ennius. Vicimus, o socii, et magnain p ugna vira us pug- nar». IN CARM. DIMENS. 6g Systole. Sy^ola praecipitat positu vel origine longam, Syslole est, cuoi syllaba natura longa corripì- tur. Viro. Obstupui> steteruntque comae. SiL. Terruerunt pavidos acceiisa Ceraunia nautas. Autpositione longa, sed altera consonante ex- trita ; ut Obicisj prò objicis^ abici^ prò abjici ; rei- citj prò rejicit. Lue. Car obicis Magno tumulum, manesque vagantes ? OviD. Turpe pulas abici, quod sim miserandus ainicis. Stat. Tela manu, reicitque canesin vulnus hiautes, JEctasis^ sive Diastole, 'Ectasis extenditque brevem, duplicatque elementum. Ectasis est, cum aut syllaba natura brevis sim- pliciter producitur; quod nonnumquam faciunt Poetae metri necessitate compulsi; praesertim in propriis nominibus, qua3 alioqui in carmen illigari non possent. ViRG. Àtque hic Priamiden laniatuin corpore loto. Prop. Et flomus intactae te tremit Arabiae. Viro. Italiara, fato profugus, Lavinaque venit Littora. Aut cum eadem consonans geminatur; ut RelU- gio^ relliquiao^ reppetit^ rettidit^ reppulit, Horatius redducere^ prò reducere^ dixit. Viro. Relligione patrum multos servata per ajinos. Idem. Troas, relliquias Danaum, atque immitis AchillBi. Idem. Vir bonus et sapiens , qualem vix repperit unum. HoRAT. Rettulit acceptos, regale numisma Pliilippos. Lue. Reppulit a Libycis immensum Syrtibus ^quor. HoRAT. Dii tibi dent capta classem redducere jTroja. De Metaplasmo et figuris quibusdam Poetarum, TjRoprium itidem Poetarum est, verbis quibus -*- Oratores utuntur, aliquid interdum addere, ve! detrahere : noanunquam litten^s alias aliis g4 1>E FIGURIS peririMare; aliquandoe proprio loco in alienum transferre ; quod quicleni cuni in soluta oratione vitiuFii sit, Barbariniusque nominetur; in Carmine tamen non Barbarismus, sed Metaplasmus appel- latur : daturenim venia Poetis, quia plerumque coguntur metro servire. Metaplasmus vero di- Cìtur, quod vetus verborum forma^ vel necessitate metri, vel ornandi poematis causa, a Poetis in novam figuram faciemque sermonis mutetur. Prothesis et Aphasresis, Principium apponi! Prothesis, quod Apbagresis aufert. Littera vel syllaba, principio dictionis addita, vocatur Prothesis, ut Gnatus^ prò JVatus. Littera vel syllaba, principio dictionis subtrac- ta, Aphaeresis appellatur ; ut Ruo^ prò enio^ tem- nOj prò contemno ; peio^ prò expeto. Viro. ■ — dabit ille ruinas Arboribus, stragemque satis ; ruet omnia late. Epenthesis et Synccpe. Syncope de medio tollit, quod Epenthesis addii. Epenthesis est, cum in medio dictionis littera aut syllaba interjicìtur, ut Relliquias^ prò reliqui' US ; Mav or s ^ prò .Mar s ; navita prò nauta ; in- duperator^ prò imperalor ; cinctiitus prò cinctus, ViRG. Troas relliquias Danaum, atque immitis AchiUei. lt)EM. Fecerat et viridi fcctam Mavortis in antro. OviD. Quid tibi cum gladio ? dubiam rege, navita, pup- pim. Syncope litteram vel syllabam a medio dictio- nis subtrahit, ut Gubernaclo.^ prò gubzrnacùlo ; periclis^ prò periculis ; vixit^ prò vixisset ; exstinx eniy prò exstinxiaBtm ; Divurn^ prò ^^'^--^ POETICI^, 66 'ViRG. Cumque gubernaclo liquidas projecit in undas. Idem. Deseris: heu tantis neqiiidquam erepte periclis. Idem. Vixet cui vitam Deus, aut sua dextra dedisset. Idem. natumque patremque Cum genere exstinxem, memet super ipsa dedissem. Paragoge^ et .Apocope. Apocope demit finem, quem dat Paragoge. Paragoge dicitur, cum extremae syllabae aliquid adjungitur; ut Deludier^ prò deludi; admittier^ prò admitti, Terent. Ubivis facilius passus sim, quam in hac re me deludier. Viro. Alacres admittier orant. Apocope fini dictionis aìiquid detrahit ; ut Tw- giiri^ prò tuguriij oti^ prò otii ViRG. Pauperis et tuguri congestum cespite culmen. Idem. Parthenope, studiis florentem ignobilis oti. Tmesis. Per Tmesim inseritur medio vox altera vocis; Ut Sythice regio, septem subjecta trioni. Tmesis verbum dividit alio interposito; ut In- qiie ligatus^ prò illigatusque ; qui te cumque^ prct quicumque fé, inque salutatus^ prò insalutatusqu£, ViRG. Ille pedem refèrens, et inutilis, inque ligatus. Idem. Inque salutatam linquo. Idem. Qui te cumque manent isto certamine casus. Antithesis et JMetatliesis, Littera virtute Antithesis mut|(tur ; ut Olii : Sedcum transfertur, ceu Thymòre, Metathesis esto. Antithesis est litterae commutatìo ; ut OIU^ prò illL ViRG. Olii caeruleus supra caput adstitit imlrer. (36 DE FIGURIS Mefathesis est litterarum ordo immutatus ; ut Tkymbre^ prò Thymber. ViRG. Nam tibi, Thymbre, caput Evandrius abstulit ensis. Nisi quis putet nominandi casu tum Thymber. tum Thymkrus dici, ut Evander et Evandrus, De Caesura. Si pedes, maxime versus Heroici, e singulis versus constent, ineptum et insulsum fit carmen; quod tamen in Anapaesticis decorum est. Aurea scribis carmina, Juli maxime Vatum. Centra, si verba concidantur, ita ut mutuo am- plexu pedes alii ex aliis pendeant, pulcherrimus efficitur versus. ViRG. Semper hoitos, nomenque tuum, laudesque raane- bunt. Idem. Non ignara mali miseris succurrere disco. Syllaba, quse ex dictione coeditur, ac post quem- vis pedem relinquitur, vulgo Caesura dicitur; cu- jus tanta est vis, ut ejus beneficio brevis syllaba producatur. Est enim quoddam in ipsa divisione verborum latens tempus; nam dum moramur, at- que ad alias transimus, intervallum unum spatium- que lucramur. Caesurae quatuor sunt species. Triemimeris, cum post primum pedem super- est syllaba quse dictionem finiat. ViRG. Pectoribus inhians, spirantia consulit exta. Penthemimeris, cum post pedes duos. Idem. Emicat Euryalus, et munere Victor amici. Hephthemimeris, cum post pedes tres. Idem. Unaeademque via sanguis anirausque sequuntur. Enneemitneris, cum post quatuor. DE PATRONYMICIS. (^ ^DEM. Graius homo, infectos linquens profugus Hyme- naeos. Vides, ut syllabse, natura breves, post primum, secundum, tertium et quartum pedem producan- tur? Id beneficium cassuiae acceptum relerunt. De verhis Poeticis. Verborum licentia liberiores multo sunt Poetse quam Oratores : quibus assidue accurateque le- gendis, non solum verba, sed etiam cantera orna- menta iis, qui Poeticse studio tenentur, diligentis- sime sunt observanda. CAPUT IX. De Patronìjmids, TjRopvia item Poetarum sunt, quae a Gramma- -■- ticis Patronyniica vocantur, quod a patrum majorumque nominibus facta, filiuni aut filiam ; nepotem aut neptem, aut ex posteris aliquem sig- nitìcent. Haec fere a Gra^cis nominibus fiunt, at- que in Des, vel As, vel Is, vel Ne, exeunt: quo- rum prima masculina sunt^ et primae declinationis; ut PelideSj Acbilles Pelei filius. OviD. Pelides utinam vilasset Apollinis arcus. JEacides^ Achilles ^Eaci nepos. ViRG. S^Evus ubi jEacidae telo jacet Hector. JEacides^ Pyrrbus Epirotarum Rex ab J^aeo originem trahens. ViRG. Ipsumque -^Eaciden, genus armipotentis Achillei^ Cielera feminina sunt, et declinationis tertiser 68 , DE PATRONYMICIS. exceptis ultimis, quae secundae sunt Graecorum, ut Tkanmantias^ Iris Thaumantis fìlia. ViRG. Ad quem sic roseo Thaumantias ore locuta est» Molis^ Alcyone iEoli filia. OviD. ^olisinterea, tantorum ignara raalorum.* JYerine, JVerines^ Galatea filia Nerei. ViRG. Nerine Galatea, &c. APPENDIX I. Patronymica, non solum a patribus, a vis, pro- avis, abavis, atavis, tritavis, aliisque majoribus de- ducuntur, sed etiam a matribus ; ut Iliades^ Romu- lus, ab Ilia; Philyrides ^Chiron Centaurus, a Phi- lyra; Latois^ idos yelidis^ Diana, a Aj^tw, hoc est, Latona. OviD. Invadunt portasque petunt, quas obice firmo Clauserat Ilìades. Idem. Philyrides puerum cithara perfecit Achillem. Idem. Praeteritas cessasse ferunt Latoidos iras. Ttem a fratribus ; ut PhaethontiaSj soror Phae- thontis. ViRG. Tura Phaethontiadas musco circumdat amarae Corticis. A regibus praeterea, et conditoribus ; ut Romu- lidcC^ Romani ; a Romulo ; Dardanidae^ Trojani, a Bardano ; Cecropidae^ Athenienses, a Cecropej ìidem Thesidae^ a Theseo. Persius. — • Inter pocula quaerunt Romulidae saturi, quid dia poemata narrent. ViRG. Dardanidae magni, genus alto a sanguine Divum. OviD. Cecropidas duxit. ViRG. Praemiaque, ingentes pagos et compita circum Thesidae posuere. APPENDIX II. M.ulta a regionibus, urbibus, montibus, fontibus^ DE PATRONYMICIS. 69 tìuViis, aliisque rebus fiunt, quae lormam quidem palron3Mnicam habent, re autem gentilia sunt, aut prò possessivis adjectìvisque nominibus ponua- tur ; ut Asis^ Lybistis^ Sitbonis.^ Thessalis. Sida- nis^ Ilias^ Troas^- Erymantliis^ Msenalis^ PieriSy Tritonis^ Pegasis^ Phasis, OviD. ^geas metiris aquas, et in A side terrae Moenia constituis. Viro. Horridus in jaculis, et pelle Libystidis ursae. OviD. Nec vehis Actaias Sithoais unda rates. ViRG. Interea ad teniplum non aìquas Palladis ibant Crinibiis Iliades passis. OviD. Troades cxclaiuant : obmutuit ille dolore. Idem. Cunique truci Borea Maenalis ursa videt. Idem. Pej^asis Ocnone, Phryj^iis celeberrima silvis. Idem. Credulus inimerita Phasida fovit opej PATROJVYMICA MJISCULIJVJI aUO FACTO FORMENTIJR. Praeceptum I. lyrOmina a finita, assumunt Des syllabam ; ut •^^ Ilia^ Iliades ; as terminata, assumunt de syl- labam ante s ; ut JEneas^ ^iieades ; Pheraotias^ Phevcetiades, OviD. Cumque Phersetiade ; Hyantheo lolao. EXCEPTIO. A finita aliquando ipsum a mutant in i, ut P/ii- lyra^ Pliilyrides ; As terminata, interdum i ante a assumunt; ut Amyntas^ Amyntiades^ Philippus Amynt3e filius. OviD. Aut ut Amyntiaden. AEìieideSj lulus ^neae filius, fit a Graeco Aiv&ia^ ; JEneiades sublato a *3Eneides, 70 I^E 1PATR0NYMIC1S. ViKG. Sit satìs, .^Ciieides, lelis impune Numanum Oppetiisse tiiis. Pr6C€eptum IL Es finita, mutant es in ades^; .ut Hippotes^ Hip- potades^ Moìus Hippotae filius. OviD. Clauserat Hippotades aeterno carcere ventos. EXCEPTIO I. HiBC S3epe i ante a admittunt; ut *AnchiseSj Ati-^ chisiades^ Laertes^ Laertiades. ViRG. iEneas Anchieiades, et fidus Achates. OviD. Saxa moves gemitu, Laertiadenque precaris. Prasceptum IIL Nomina secundae declinationis in us finita, in genitivo assumunt des syllabam penultima brevi ; ut nMacus^ Maci^ JEacides ; sic Priamides^ •3Eoli* desy Tantalides^ a Priamo^ .Molo^ Tantalo, ViRG. Misenum ^oliden, quo non praestantior alter. OviD. Priamidemque Helenum, rapt^ cum PaUade cap- tum. Idem. Tantalides tu sis, tu Tereique puer. EXCEPTIO. Nonnulla penultimam habent longam ; ut Beli- des^ fjycurgides. ViRG. Belidae nomen Palamedìs. OviD. Quique Lycurgiden laceravit ab arbore. natum. EXCEPTIO II. Interdum ante Des syllabam a litteram recipi- unt; ut Battus^ Battiades, Quae in lus exeunt, posterius i genitivi mutant in a ; ut Thestius^ Thestii^ Thestiades. OviD Nunc quo Battiades inimicum devoTet Ibin. Idkm. Thestiadae clamant. DE PATRONYMICIS. 7f Praeceptum IV. Genitivus nominum in bus assumit des sylla- barn, penultima longa; e enim et i vocales in i longum vel ei diphthongum contrahuntur, vel in u more Grapcorum, ut a multis scribitur; ut .'?- treus^ Atrei^ Atrides^ seu Jltreides ; sic Pelides^ Al- cides^ Achilhides^ et sexcenta alia. OviD. Convocai Atrides socios terrore paventes. ViRG. Te precor, Alcide, coeptis ingentìbus adsis. OviD. Pyrrhua Achilleides animosu€ imagine patr'g. APPENDIX. Haec rarius a ante des syllabam habent. ViRG. Panthus Otriades, arcis Phoebique sacerdos. Prseceptum V. Si nomina sint tertìje declinationis, patronymi- ca fiunt a dativo, addita des syllaba; ut Ageno)\ Agenori^ Agenorides^ Cadmus filius Agenorìs, tÉlsonides^ lason filius iEsonis. OviD. Donec Agenorides conjectum in gutturaferrum. Valer. Flacc. Advolat iEsonides, mortemque cadenti^ acervat. EXCEPTIO. Nomina as finita, quorum genitivus exit in an^ iis, A litteram ante des syllabam petunt, ut Jìbas^ Abanfis, Manti^ Mantiades ; sic Jltlantiades^ Pseantiades^ AthamantiadeSy Dryantiadet^ et alia id genus. OviD. Victor Abantiades, &c. Idem. Venit Atlantiades positis caducifer alìs. Eodem fere modo formantur quae a nominibus in on fiunt ; Telamon^ Telamoni^ Telamonia^ des^ Amphitryoniades^ Laomedontiades, 72 DE PÀTRONYMICIS. A Scipio^ie taraen, non Scipioniades^ scd Sci^ piades^ imminuto verbo nascitur. OviD. Nec Telanioniades etiam nunc discere quidquam Audet. ViRG. Laomedontiaden Priamura Salamina petentem. Scipiadas diiros bello, ut te maxime Cassar. SiL. Heu ubi nunc Gracchi ; auc ubi sunt nunc fulmina gentis Scipiadae. PATROJVYMICA FEMIJVIJY.i UNDE FORMENTUR. Prxceptum I, Patronymica feminina, quae in as et is exeunt, fiunt a masculinis patronymicis, de syllaba sub- lata ; ut Thestiades^ Thestias ; *3Eolides^ ^^olis ; Dardanides^ Dardanis^ Cecropides^ Cecropis^ Be- lides^ Belis, Multa praeterea sunt, quae passim apud Poetas leguntur. OviD. Talibus ^olides dictis lachrymisque movetur. Idem. Assidue repetunt, quas perdunt Belides undas. APPENDIX I. Quaedam tum in as, tum in is exeunt; ut t^Eeti- «5, Metis^ Jltlantias^ Jltlantis, Valer. Flacc. Nec me ^etis quin audiat opto. ViRG. Ante tibi Eoae Atlantides abscondantur. Sili. Vixque Atlantiadum rubefecerat ora sororum. APPENDIX II. Feminina, quae a masculinis fiunt penultima longa, in eis desinunt, soluta diphthongo, atque e brevi in longum verso, ut Mneides^ Mneis, OviD. Et tamen ille tua felix .>^neidos auctor. EXCEPTIQ. . Nonnumquam penultima manet brevis.. DE PATRONYMICIS. 73 OviD. Res quoque tanta fuit, quanta subsistere summo ji?neido9 Vati grande fuisset opus. Prxceptum IL Ne finita a genitivo fiunt, addita ne syllaba, penultima longa ; ut JVeptunuSj JSTeptuni^ JVeptu- nine ; sic Mrastinej JSTerine^ a genitivis Jldrasii^ JVerei^ e et i mutatis in e longum. Quod si pri- migenium, i ante os habeat, mutabitur os in one penultima producta, Acrisios A'xjKjtwv»; jlcrisionCy Danae Acrisii filia. Catul. Tene Thetis genuit, pulcherrima Neptunine ? APPENDIX. A muliebri Acrìsione finxit Ovidius virile Acri- sioniades. OviD. Vertit in hunc harpen madefactam caede Medu?ap Acrisioniades. FIJVIS, LIBRARY OF CONGRESS 003 041 584 fl « n LIBRARY OF CONGRESS 003 041 584 fl \